حُسن اختيار الهى در کلام امام حسین(علیه السلام)

حُسن اختيار الهى در کلام امام حسین(علیه السلام)

#سوم_شعبان

مرحوم علی صفایی حائری

💠 قيل للحسين(ع) انّ اباذر يقول: الفقر أحبّ الىّ من الغنى و السقم أحبّ الىّ من الصحة.
فقال(ع): رحم اللَّه تعالى اباذر، أمّا أَنا فاقول من اتّكل على حسن اختيار اللَّه تعالى له لَم يَتَمَنَّ غير ما اختاره اللَّه عزّوجل له.
به حضرت اباعبدالله(ع) گفته شد كه ابوذر مى‏‌گويد: فقر و تهيدستى براى من محبوب‏تر از بى‌نيازى است و مريضى و بيمارى برايم محبوب‏تر از تندرستى است.
حضرت فرمود: خداوند اباذر را رحمت كند، امّا من مى ‏گويم، هر كس بر زيبايى و خوبىِ انتخابِ خدا براى او تكيه كرد، جز آنچه كه خداى عزوجل براى او، انتخاب نموده تمنايى نخواهد داشت و چيز ديگرى نخواهد خواست.
🔻
1⃣ آدمى اگر نعمت‏ها را افتخار خود بداند، به حرص و بخل و طمع و حسد گرفتار مى ‏شود، جمع مى ‏كند و مصرف نمى ‏نمايد و از ديگران مى ‏خواهد و بر دارايى آنها رشك مى ‏برد و اين طبيعىِ اين مرحله از آگاهى است.

2⃣ آنجا كه آدمى فهميد كه داده ‏ها بازدهى مى‏ خواهد و نعمت‏ها مسئوليت دارد، فهميدى كه آنچه به تو- صاحب باجه- داده‏ اند، حواله‏ هايش در راه است، نمى ‏توانى باجه را تعطيل كنى و با دارايى مردم مشغول عشق بازى شوى، آنجا كه آدمى تا اين مرحله آگاه مى ‏شود، به صبر و شكر روى مى ‏آورد، برايش نعمت‏ها و دارايى ‏ها و يا فقر و تهيدستى ‏ها برابر مى ‏شود كه از هر دو راه مى‏ توان رفت و با هر دو پا مى ‏توان آمد.

3⃣ اگر غرور نعمت و انكسار گرفتارى‏ ها و دل شكستگى فقر و بيمارى را فهميدى، آنجا به پاى صبر راغب‏ ترى و با فقر و بيمارى مأنوس ترى. اينجاست كه مثل اباذر شكست و انكسار فقر و مرض را بر غرور و قدرت و غناء و سلامت ترجيح مى ‏دهى.
آدمى كه مسؤوليت‏ ها را در برابر نعمت‏ها مى‏ بيند اگر راحت طلب و عافيت طلب باشد امكانات كمتر را انتخاب مى ‏كند و با پاى صبر مى ‏آيد.
چون اين پا و اين راه، از غرور و مسؤوليت بدور است، در حاليكه مزد را به نسبت مى ‏دهند و بر اساس سعى مى ‏پردازند، پس چه فرق مى ‏كند كه‏ چقدر دارى، اين مهم است كه چه مقدار از چقدر را داده‏ اى.
اگر پير زالى چند روز بر خود سخت‏ گيرى كند و به ساختمان معبدى و يا منزلى كمك كند و ثروتمندى هم تمامى ثروتش را بدهد و چند روز هم گرسنه بماند، تازه اينها برابر هستند و يك پاداش دارند كه پاداش بر اساس نعمت و بر اساس عمل نيست، بر اساس سعى است و سعى نسبت عمل با سرمايه و نعمت توست، كه: «لَيْسَ لِلْانْسانِ الَّا ما سَعى‏».
اگر اين گونه محاسبه شود پير بيدارى هم چون اباذر به اين انتخاب مى ‏رسد و همين است كه مى ‏گويند:
سوداگران عالم پندار را بگو
سرمايه كم كنيد كه سود و زيان يكى است‏

4⃣ امّا اگر آدمى نارسايى آگاهى و ضعف‏ هاى خود و كوتاهى تدبير خويش را در برابر ضعف‏ها شناخت، اينجاست كه مى ‏خواهد: اغننى بتدبيرك عن تدبيرى و باختيارك عن اختيارى و أوقفنى على مراكز اضطرارى.
مى ‏خواهد تا با تدبير الهى و اختيار الهى، از اختيار و تدبير خود خلاص شود و به ريشه‏ هاى اضطرار و درماندگى خود واقف گردد. با اين مقدمه به حسن اختيار الهى واثق مى‏ شود و بر او تكيه مى ‏كند و كسى كه به اين تكيه و توجه رسيد، تمنّايى جز اختيار خدا برايش نمى‏ ماند و در تمامى وجودش، جز به همانچه كه برايش اختيار كرده ‏اند نمى ‏انديشد، اين تعبير خيلى دقيق است،لم يَتَمنّ‏، تمنايى و در نهانخانه‏ دلش خواسته‏ اى، جز خواست الهى ندارد، چون او با فقر و غنا و با عطا و بلاء، آدمى را مى ‏سازد و نقطه ضعف‏ هايش را مداوا مى ‏نمايد كه در حديث قدسى هست، من به اصلاح بنده‏ عاشق خودم آشناترم، گاهى با شدّت و گاهى با وسعت، او را مى ‏سازم، أنا أعلم بعبدى.

✅ ما خيلى از مردان راه فاصله داريم. نعمت‏ها را مى ‏بينيم و چرخش چشم‏هاى مردم و توجّه آنها را مى ‏بينيم و مستِ مست مى ‏گوئيم: تو به ما بده ما با شكر مى‏ آييم. امّا آنها كه ضعف خود و غرور نعمت و مسؤوليت سنگين را شناختند، مثل ابوذر مى‏‌شوند.
امّا اين حسين است كه حُسن اختيار خدا را در نظر مى ‏آورد و دل به داده مى‏ دهد و با هر امكانى و در هر موقعيّتى به بهره ‏بردارى مى ‏رسد و حتى در نهانخانه‏ دل خود هم تمنّايى جز آنچه خدا انتخاب كرده و اختيار نموده ندارد.
بايد تذكر بدهم كه پذيرش اختيار و انتخاب الهى، گذشته از علم و آگاهى، به ظرفيّت قلبى و وسعت صدر نياز دارد. وگرنه آدمى تحمّل آگاهى خود را هم ندارد و با آنكه مى ‏داند كه او ما را مى ‏سازد و با دادن و گرفتن ما را آگاه و فارغ و آماده مى ‏نمايد، باز هم به اسارت چشم‏ها مى ‏رود و گرفتار شيرينى نعمت‏ها و جلوه ‏هاى آن مى ‏شود.

✅ اين پذيرش، هم آگاهى به اضطرار و ضعف خويش را مى ‏خواهد و هم توجه به حسن تدبير و حسنِ اختيار حق را مى ‏خواهد و هم وسعتى و سعه‏ صدرى كه به اين فهم پاى بند بماند و تمرين ‏ها را رها نسازد.

جمعه ۳۱ فروردین ۱۳۹۷