شب قدر

شب قدر

شب قدر

برترین شب، شب قدر، یکی از شب های ماه رمضان، شبی که از هزار ماه برتر است. شب نزول قرآن، تقدیر امور، بخشش گناهان است. شب قدر بزرگترین سند امامت و تداوم آن در طول زمان است. شب زنده داران باید تلاش کنند تا غفران الهی در این شب شامل حالشان گردد.

حقیقت شب قدر

«قدر» در لغت به معنای اندازه و اندازه گیری است و «تقدیر» نیز به معنای اندازه گیری و تعیین است؛ اما معنای اصطلاحی «قدر»، عبارت است از ویژگی هستی و وجود هر چیز و چگونگی آفرینش آن و به عبارت دیگر، اندازه و محدوده وجودی هر چیزی «قدر» نام دارد.

بنابر دیدگاه حکمت الهی، در نظام آفرینش، هر چیزی اندازه ای خاص دارد و هیچ چیزی بی حساب و کتاب نیست. جهان حساب و کتاب دارد و بر اساس نظم ریاضی تنظیم شده، گذشته، حال و آینده آن با هم ارتباط دارند.

شب قدر، شبی است که همه مقدرات سالانه انسان با ملاحظه، اراده، اختیار و قابلیت های انسان تقدیر می گردد. شب قدر یکی از شب های نیمه دوم ماه رمضان است که طبق روایات ما، یکی از شب های نوزدهم یا بیست و یکم و به احتمال زیادتر، بیست و سوم ماه مبارک رمضان است. دراین شب – که شب نزول قرآن به شمار می آید – امور خیر و شر مردم، ولادت، مرگ، روزی، حج، طاعت، گناه و خلاصه هر حادثه ای که در طول سال متناسب با اراده، دعا و قابلیت انسان واقع می شود، تقدیر می گردد. شب قدر، همیشه و هر سال تکرار می شود. عبادت در آن شب، فضیلت فراوان دارد و بهره برداری از آن در نیکویی سرنوشت یک ساله، بسیار مؤثر است. در این شب، تمام حوادث سال آینده به امام هر زمان ارائه می شود و وی از سرنوشت خود و دیگران با خبر می گردد.

فضیلت شب قدر

شب قدر از شب‌هاي باعظمت و بااهميت سال است. دليل فضيلت اين شب بر ديگر شب‌ها، اموري است كه در اين شب محقق مي‌شود كه به برخي از اين فضيلت‌ها اشاره مي‌كنيم:
1- آمرزش گناهان: امام صادق عليه السلام فرموده است: شب قدر آغاز و انجام سال است. امام كاظم عليه السلام فرموده است: هر كس‏ شب‏ قدر غسل كند و تا طلوع سپيده شب‏زنده‏داري نمايد، از گناهان خود بيرون مي‏رود.
2- قلب رمضان: امام صادق عليه السلام فرمود: «از كتاب خدا استفاده مي‌شود كه شماره ماه‌هاي سال نزد خداوند دوازده ماه است و سرآمد ماه‌ها ماه رمضان است و قلب ماه رمضان، ليلة‌القدر است»

3- برتر از هزار ماه: نزول همه فرشتگان و روح در شب قدر بر زمين و سلام دادن به بندگان خدا، نشانه شرافت آن بر هزار ماه است. درباره اين شب در قرآن مي‌خوانيم: «لَيلَةُ القَدرِ خَيرٌ مِن اَلفِ شَهرٍ» و در دعاي چهل و چهارم از صحیفه سجادیه آمده است: «فَضلُ لَيلَةٌ واحِدَةُ مِن لَياليهِ، عَلَي لَيالي اَلفَ شَهرٍ و سمّاهَا لَيلَةَ القَدرِ؛ فضيلت يكي از شب‌هاي ماه رمضان از شب‌هاي هزار ماه برتر است؛ شبي كه خدا آن را شب قدر نام نهاده است»

4- سَرور شب‌ها: پيامبر اعظم صلي الله عليه و آله فرمود: شب قدر، سَروَر شب‌هاست.

شب قدر را قدر بدانیم

بی تردید شب قدر از شب های با عظمت و با اهمیت سال است و سبب فضیلت این شب بر سایر شب ها به اعتبار اموری است که در این شب محقق می شود. امام صادق علیه السلام فرمودند: «از کتاب خدا استنباط می شود که شماره ماه های سال نزد خداوند دوازده ماه است و سرآمد ماه ها ماه رمضان است و قلب ماه رمضان لیلة القدر است». در بیان اهمیت و فضیلت شب قدر همین بس که خداوند تمامی آیات سوره قدر و آیات سوم تا پنجم سوره دخان را در اهمیت آن شب نازل کرده است و خطاب به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «وَمَا أَدْرَاک مَا لَیلَةُ الْقَدْرِ» بعد از آن بلافاصله به عظمت و بزرگی آن اشاره کرده و می فرماید: «لَیلَةُ الْقَدْرِ خَیرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ»[1].

نقش انسان در مقدّرات شب قدر به چند علت درخور طرح است. حالات و دریافت های شخصی کسانی که اهل دعا و رازو نیاز در شب قدر هستند نقش خونین را در شب قدر به شایستگی دریافته اند. گاهی این حالات آن چنان ژرف و تأثیر گذار است که تا شب قدر آینده و حتی تا آخر عمر در همه افکار، اخلاق، کردار و رفتار آنها رخنه کرده و آنان را در یک خط سیر معنوی قرار داده است. به خوبی می توان فهمید که مبنا و اساس عمل صالح خود بنده است. هنگامی که یک عمل صالح معمولی با زمانی پر برکت و مقدس همراه گردد و از ارزش چند برابر برخوردار می شود و گاه همراه شدن یک عمل صالح با ولایت و اعتقاد و اقامت می تواند انسان را به اوج شرافت برساند. پس راز سعادتمند شدن انسان در شب قدر عمل اختیاری است که باعنایت خداوند برکت می یابد و چند برابر می شود.

حال وظیفه اهل ایمان در شب قدر چیست؟ شبی که بهترین فرصت برای تزکیه نفس و رسیدن به تقوا فراهم است؛ باید از لحظه لحظه این ماه بهره گرفت و از روزها و شب هایش سود برد. باید قدر شب های قدر را دانست «بخشنده مهربان منتظر است تا مناجات بخشش خواهان را بشنود و به اجابت برساند.»

در تأیید وظیفه اهل ایمان در شب قدر به این حدیث زیبا توجه نمایید. حضرت موسی علیه السلام به پیشگاه الهی عرض می کند: «الهی ارید قربک قال! قربی لمن استیقظ لیلة القدر؛ خداوندا می خواهم، به تو نزدیک شوم، فرمود: قرب من از آن کسی است که شب قدر بیدار بماند.

قال: الهی ارید رحمتک، قال: رحمتی لمن رحم المساکین لیلة القدر؛ عرض کرد: خداوندا رحمتت را می خواهم، فرمود: رحمتم از آن کسی است که در شب قدر به مسکینان رحمت کند.

قال اریدالجواز علی الصراط قال: ذلک لمن تصدق بصرقة فی لیلة القدر، عرض کرد خداوندا جواز گذشتن از صراط را از تو می خواهم، فرمود: آن متعلق به کسی است که در شب قدر صدقه ای بدهد.

قال: الهی ارید من اشجار الجنة و ثمارها. قال: ذلک لمن سج تسبیحه فی لیلة القدر؛ عرض کرد: خداوندا از درختان بهشت و ازمیوه هایش می خواهم، فرمود: آنها از آن کسی است که در شب قدر تسبیح گوید.

قال: الهی ارید النجاة من النار. قال: ذلک لمن استغفر فی لیلة القدر

عرض کرد خداوندا رهایی از جهنم را می خواهم. فرمود: آن از آن کسی است که در شب قدر استغفار کند.

قال: الهی ارید رضاک، قال: رضای لمن صلی رلتکین فی لیلة القدر؛[2] عرض کرد: خداوندا خشنودی تو را می خواهم. فرمود: خشنودی من از آن کسی است که در شب قدر دو رکعت نماز بگذارد.

[1] . کافی، ج4، ص65.

[2] . مستدرک الوسائل، ج76، ص456.

چهارشنبه ۱ خرداد ۱۳۹۸