انسان‌شناسي دينی 54

نماز جمعه اين هفته، 15 محرم الحرام 1439 برابر با 14 مهرماه 1396 و 6 اکتبر 2017، به امامت حجت الاسلام و المسلمين جناب آقاي دکتر محمد علي محسن‌زاده در مرکز اسلامي امام علي عليه السلام وين برگزار شد.

خطيب نماز جمعه وين، در طليعه خطبه‌ها، پيش از همه خود و سپس نمازگزاران، همه برادران و خواهران ديني، را به رعايت تقواي الهي، پرهيز از منهيات خداي عزوجل، خداباوري، حرکت در مسير معنويت و هدايت در پرتو سنت پيامبر گرامي اسلام صلي الله و ائمه اطهار عليهم السلام، پرهيزکاري عمل جامع به تقوا سفارش نموده و بحث جديد سلسله وار خود پيرامون انسان شناسي ديني(54) را ادامه دادند.

در هفته های پيشين، مبحث انسان شناسی دينی را تا به موضوع روح در قيامت رسانيده بوديم؛ در اين جلسه درباره معاد و قيامت صحبت خواهيم کرد.

سخن درباره روز قیامت است که همه مردم در آن روز در محضر حضرت حق جمع خواهند شد:

{رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ} [آل عمران: 9]؛ خدايا! تو همه را جمع خواهی کرد در آن روزی که شکی در آن نيست خداوند وعده های خود را زير پا نخواهد گذاشت.

در مورد روز قيامت، نحوه زنده شدن انسان ها خود بحث مفصلی است.

ابعاد قیامت بسیار متکثر است؛ سخن از زنده شدن و بازگشت انسان ها، صحرای محشر و حشر آنان، میزان، حسابرسی، پل صراط، ملائکه ای که انسان ها را به بهشت یا جهنم می برند، بهشت، جهنم، اعراف، پل صراط و عبور از پل صراط، کودکانی که زود مرده اند، دیوانگان، حیوانات، انسان های با ایمانی که گناهکار بوده اند، انسان های غیر مومنی که پاک و نیکوکار بوده اند و … از مباحث روز قیامت است که در کتب اعتقادی و کلامی به تفصیل در آن مورد بحث شده است. در این مبحث ما به روحانی بودن یا جسمانی بودن معاد خواهیم پرداخت.

آن چه که امروز راجع به آن صحبت می کنيم، تنها يکی از اين مباحث است که آيا معاد جسمانی است يا روحانی؟ آيا روح انسان در بهشت متنعم خواهد بود يا بدن انسان هم اين لذت ها را خواهد برد؟

برخی از متکلمین معتقدند که معاد روحانی است چرا که هویت انسان به روح اوست و پس از پوسیده شدن و خاک شدن جسم، نیازی به حشر جسم مادی او نیست چرا که لذت ها و دردهای قیامت روحانی و عقلی است. بنابراين بحث معاد مربوط به روح اوست. خداوند به روح انسان نعمت می دهد. آیاتی که به دریافت روح توسط خداوند یا ملائکه اشاره می کند، وقوع معاد روحانی را اثبات می کند که از میان آنها دو آیه زیر تصریح بیشتری دارد:

{قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ} [السجدة: 11]؛ بگو که فرشته مرگ که او را بر شما گماشته ايم، روح شما را دريافت خواهد کرد؛ سپس به سوی پروردگارتان باز می گرديد که اين بازگشت همان معاد است.

{اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا } [الزمر: 42]؛ آن هنگام که انسان ها می ميرند، خدا روح آن ها را تحويل می گيرد.

اما از سوی دیگر برخی شواهد در متون اسلامی بیانگر جسمانی بودن معاد در کنار روحانی بودن آن می باشد. یعنی خداوند علاوه بر روح انسان ها، جسم آنها را نیز در نشئه قیامت محشور خواهد ساخت و به ثواب یا عقاب مبتلا خواهد کرد.

داستان ذبح چهار پرنده توسط حضرت ابراهیم و توزیع آنها به بالای چند کوه مختلف و سپس فراخوان آنها و شکل گرفتن بدن و زنده شدن مجدد آنها، نشان می دهد که معاد شامل جسم نیز می شود.

{وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ} [البقرة: 260]

هنگامی که حضرت ابراهيم(ع) به خداوند عرض کرد: خدايا به من نشان بده که مردگان را چطور زنده می کنی!

حضرت ابراهيم(ع) علم و يقين به زنده شدن مردگان در روز قيامت داشت. اما می خواست با چشم خود نحوه زنده شدن مردگان را ببيند. بنابراين از خدای عزوجل چنين درخواستی نمود. خداوند به او فرمود: آيا ايمان نداری؟ عرض کرد آری ايمان دارم اما می خواهم قلبم به آرامش و يقين برسد.

خدای عزوجل درخواست خليل الله را اجابت می کند. خداوند می فرمايد: خليل من! اکنون که خواستی چهار پرنده را بگير! سر ببر! بدنشان را تکه تکه کن و گوشت هايشان را با هم مخلوط و تنيده کن! سپس بر روی چند کوه مختلف تکه هايی از اين گوشت ها را قرار بده و يک به يک پرندگان را صدا بزن!

ابراهيم خليل! چنين کرد و سپس طبق دستور خدای عزوجل پرندگان را صدا زد. يا طاووس! از روی 10 کوه مختلف اجزا بدن طاووس برخواست به هم پيوست و طاووسی زنده به اذن خدای عزوجل خلق شد.

اين آيه به وضوح نشان می دهد که معاد، بازگشت انسان ها نه فقط بازگشت روحی، بلکه بازگشت روح در کالبد جسم انسان ها خواهد بود.

از سوی دیگر برخی آیات به معاد جسمانی اشاره می فرماید که به چند مورد اشاره می شود:

خدای عزوجل می فرمايد: ما انسان ها را از خاک آفريدم؛ و آن هنگام که انسان می ميرد او را در خاک قرار می دهيم و بار ديگر او را از خاک بر انگيزانيم. اين برانگيختن از خاک صورت می گيرد. پس آيا روح ما بعد از مرگ در خاک است؟ روح در اعلی عليين است. آن چه از خاک برمی انگيزد، قطعا جسد انسان است. پس بدن هم روز قيامت برانگيخته خواهد شد.

آیه زیر معاد جسمانی را اثبات می کند چه آنکه برانگیخته شدن انسان ها را از خاک می داند و بدیهی است که روح در خاک منزل نکرده است تا از خاک برآید؛ بلکه جسم است که باید از خاک شکل بگیرد و در محضر خدای متعال برای حساب و کتاب محشور شود:

{مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَى} [طه: 55]

اشاره به حيات مجدد است.

خدايا! همه ما را ببخش و بيامرز!

 

 

والسلام عليکم و رحمة الله و برکاته

 

نماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعه
پخش
دریافت فایل
انسان‌شناسي دينی 54 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۱۴ مهر ۱۳۹۶