انسان‌شناسي دينی 76

نماز جمعه این هفته وین به تاریخ 6 آپريل 2018 میلادی برابر با 19 رجب 1439 قمری به امامت حجت الاسلام والمسلمین دکتر محسن زاده، در مرکز اسلامی وین برگزار گردید. خطیب جمعه وین ضمن دعوت از نمازگزاران به تقوی و پرهیزکاری، مطالب خود را در باب انسان شناسی دینی به صورت زیر ادامه دادند:

  1. میل به کمال مطلق – ادامه

یکی از زیباترین جلوه‌های تلاش انسان برای رسیدن به کمال مطلق، داستان حضرت ابراهیم علیه السلام است که در قرآن، به زیبایی هر چه تمام تر نقل شده است.

حضرت ابراهیم، در مسیر بیدار کردن خفتگان از طریق هدایت و مشرکانی که ستارگان را می‌پرستیدند، دست عقل آنان را گرفت و پله پله تا خدای رحمان راهنمایی کرد.

وی در برخورد با ستاره پرستان، نگفت که اشیاء مادی را پرستش نکنید و به درگاه خداوند روی آورید؛ زیرا لازم بود این مطلب را با برهانی ساده و در عین حال متقن به آنان بفهماند. بنابراین، با آنان همداستان شد و در ظاهر، آغاز به پرستش ستاره‌ها کرد؛ اما به محض آنکه ستاره‌ها افول کردند و از پهنه آسمان رخت بربستند؛ اعلام کرد که نباید به آفلین دل بست (من غروب کنندگان را دوست ندارم):

{فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَى كَوْكَبًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ} [الأنعام: 76]

بلکه باید شیءای بزرگتر را به عنوان معبود انتخاب کرد؛ بنابراین ماه را که بزرگتر و زیباتر بود، به عنوان معبود اعلام کرد:

{فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ} [الأنعام: 77]

در مرحله بعدی شاهد آن هستیم که با غروب ماه و طلوع آفتاب، بار دیگر اعلام کرد که ماه هم رفتنی است و صلاحیت «رب» شدن را ندارد زیرا در مسیر هدایت بشر پایدار نیست «اگر پروردگارم مرا هدایت نکند از گمراهان خواهم بود» بنابراین، اعلام داشت که او خورشید را ـ که بزرگتر است ـ انتخاب کرده است:

{فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَذَا رَبِّي هَذَا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَاقَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ } [الأنعام: 78]

اما با طلوع آفتاب، او خالق همه این اجرام آسمانی را به عنوان اله قابل پرستش معرفی می‌کند و قومش را از شرک بر حذر می‌دارد:

{إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ} [الأنعام: 79]

ابراهیم همراه آنان، همانند هدایتگر کودکان قدم به قدم حرکت می‌کند تا آنان را گام به گام به فطرت خویش متوجه نماید؛ زیرا اگر این حرکت تند بود، آنان توان راه رفتن نداشتند و راه گمراهی را طی می‌کردند. ازاین رو دگر بار از حس فطری کمال جویی آنان استفاده نمود و تلاش نمود تا آنان را به کمالی برتر سوق دهد:

«اما هنگامی که غروب کرد، گفت: ای قوم من از شریک‌هایی که شما (برای خدا) می‌سازید، بیزارم! من روی خود را به سوی کسی کردم که آسمان‌ها و زمین را آفریده؛ من در ایمان خود خالصم؛ و از مشرکان نیستم!»

در میان نظرات مختلف نظر صحیح در مورد این آیه آن است که حضرت ابراهیم(علیه السلام)، آن را از روی اعتقاد نگفت بلکه آن را جهت انکار ربوبیت بت‌ها برای قومش گفت تا آنها متنبه شوند. زیرا در آیات قبل او عمویش آزر را از پرستش بت‌ها بر حذر داشته بود و ربوبیت بت‌ها را انکار کرد.

این مفهوم را از کلام امام رضا «ع» در پاسخ به پرسش مامون در عیون اخبار الرضا این چنین می‌خوانیم:

مأمون عرض كرد خبر بده مرا از سخن خداوند متعال در حق ابراهيم (ع) که فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأى‏ كَوْكَباً قالَ هذا رَبِّي؟ حضرت رضا «ع» فرمود: … مراد ابراهيم از آنچه گفت اين بود كه برای ایشان بطلان اعتقاداتشان را ظاهر کند و به آنان ثابت كند كه بندگى سزاوار كسى نيست كه به صفت زهره و آفتاب و ماه باشد؛ بلکه بندگى سزاوار كسى است كه اينها را از كتم عدم به عرصه وجود آورده؛ و او است آفريننده آسمانها و زمين؛ برهانی که ابراهیم «ع» در رویارویی علمی با قومش اقامه کرد، از الهام خدای علام بود چنانچه حق تعالى فرموده وَ تِلْكَ حُجَّتُنا آتَيْناها إِبْراهِيمَ عَلى‏ قَوْمِهِ.

نماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعه
پخش
دریافت فایل
انسان‌شناسي دينی 76 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۱۷ فروردین ۱۳۹۷