انسان‌شناسي دينی 77

نماز جمعه این هفته وین به تاریخ 13 آپريل 2018 میلادی برابر با 26 رجب 1439 قمری به امامت حجت الاسلام والمسلمین دکتر محسن زاده، در مرکز اسلامی وین برگزار گردید. خطیب جمعه وین ضمن دعوت از نمازگزاران به تقوی و پرهیزکاری، مطالب خود را در باب انسان شناسی دینی به صورت زیر ادامه دادند:

  1. 5. میل زیبایی دوستی:

انسان به طبیعت سرشت خود به زیبایی و حسن و جمال تمایل دارد و عواطفش از ادراک هرچیز زیبا تحریک می گردد و او را دچار انبساط خاطر و لذتی ویژه می کند، آثاری که از حفریات علمی و باستان شناسی به دست آمده می رساند که زیبایی دوستی از زمانهای ماقبل تاریخ نیز در بشر وجود داشته است، لیکن پرورش و تلطیف این حس از روزی آغاز گردیده که انسان توانسته است احتیاجات اولیه خود را رفع کند و مجالی برای پرداختن به امور تفننی بدست آورد. به طور کلی می توان گفت هرقدر انسان آسایش و رفاه و فرصت بیشتری داشته باشد به همان اندازه حس جمال دوستی او شدیدتر شده و نیاز بیشتری به درک زیبایی خواهد داشت.

زیبایی خواهی در چند مرحله قابل تصور است:

1- زیبایی خواهی طبیعی: انسان از مشاهده زیبایی های این جهان و طبیعت جماد و نبات و حیوانی آن همواره لذت می برد. مشاهده زیبایی یک گل یا یک جنگل زیبا که در دامنه کوهی سر به فلک کشیده و محو در مه که ادامه ان در آسمان ها دیده نمی شود و پرندگان خوش الحان به نغمه سرایی مشغولند دل هر انسانی را می رباید و به او احساسی زیبا و لذتی وصف ناشدنی می بخشد.

از همین روی است که انسان به پرورش گیاهان و گل های زیبا و یا نگهداری از پرندگان و حیوانات خوش صوت یا زیبا می پردازد و از این رهگذر تجارتی میان انسانها شکل می گیرد که حس زیبایی خواهی دیگران را با دریافت هزینه اشباع کند.

2- زیبایی های خیالی: آنچه اشاره کردیم، زیبایی های حسی بود؛ اما گروهی دیگر از زیبایی ها غیر حسی هستند و توسط خیال بلندآشیان انسان خلق و درک می شوند. انسان هایی که به خلق چنین زیبایی های مشغولند از سوی دیگران «هنرمند» نامیده می شوند زیرا می توانند در عالم خیال زیبایی هایی از قبیل شعر، نقاشی، تصویربرداری، خطاطی، مجسمه سازی، موسیقی و … را درک، خلق، یا ابداع کنند. ذوق سرشار در هنرمندان اجازه می دهد که دامنه خیال آنان در ابداع این زیبایی ها به قله هایی برسد که دیگران از رسیدن به آن ناتوانند اما وقتی میوه های آن ذوق سلیم در اختیارشان قرار می گیرد، از درک زیبایی های صوری و بصری، صوتی و سمعی، مرئی و دیداری آن لذتی سرشار نصیبشان می گردد و هنروری که توانسته است این زیبایی ها را به آنان منتقل کند را تحسین می کنند.

3- زیبایی های عقلی: عقل بشر از مشاهده کمال، نظم و روابط منتظم میان اشیاء و موجودات طبیعی و غیر طبیعی مدهوش می شود و همان حس زیبایی طبیعی را این بار در کنه عقل خود درک می کند. مشاهده سازوکار رشد و تقسیم یک سلول بسیار ریز، از طریق دستگاه میکروسکوپ یک دانشمند بیولوژیکی را آنچنان به وجد می آورد که شنیدن آواز بی نظیر یک پرنده در جان گوش فردی عادی اثر می گذارد و چه بسا آن دانشمند، آن پرنده را از اتاق کار خود دور کند تا تمرکز وی را در مشاهده آن نظم بی نظیر و کشف روابط میان آن موجودات میکروسکوپی به هم نزند؛ اینان همواره آوای «فتبارک الله احسن الخالقین» شان بلند است.

4- جمال عرفانی: آخرین مرحله از زیبایی ها، زیبایی های عرفانی دنیا است. در نظر عارفان واصل، پهنه گسترده گیتی یکسره جمال و زیبایی است و انسان هر چه کاملتر و در مراتب کمال و عرفان بالاتر باشد، فهم زیبایی او بالاتر و درک وسیعتری از جمال عرفانی دارد. در این نگاه است که به ذات خداوند متعال نیز جمال و زیبایی را نسبت می دهیم و او را «جمیل» می نامیم. کسانی که دارای توفیقات مشاهدات توحیدی هستند، از مشاهده اسماء و صفات جمالیه الهی لذتی وصف ناپذیر می برند که آنان را مدهوش در ملکوت می کند و از هر رنگ تعلق ملکی دارد خارج کرده است آنچنان که تیر از پایشان نتوان کشید مگر هنگام سیر آفاق جمال ملکوتی شان.

به قول ملا احمد نراقی «ره»: و هیچ دلی نیست که از لمعه محبت در آن نوری نه، و هیچ سری نیست که از نشاه آن در او شوری نه. نشاط ورقص افلاک از شور «صهبای» محبت است و مستی و بیهوشی مرکز خاک از «سکر» باده مودت. ملا احمد نراقی، معراج السعاده، ص 642.

به تو دل بستم و غیر تو کسی نیست مرا            جُز تو ای جان جهان، دادرسی نیست مرا

مده از جنت و از حور و قصورم خبری          جز رخ دوست نظر سوی کسی نیست مرا

باری، عشق جوهره وجودی انسان است و علت آفرینش کاینات، و به تعبیر امام در مصباح الهدایه، «فان بالعشق قامت السموات » آسمان بر پایه عشق استوار است.

بخشی جمال حسی، از آنچه تحت عنوان زیبایی های چهارگانه گفتیم در آیه زیر بیان شده است:

{ زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ } [آل عمران: 14]

«براى مردم علاقه به زنان و فرزندان و اموال فراوان از طلا و نقره و اسبهاى ممتاز و چهارپايان و زراعت زينب داده شده است.»

در اين آيه لفظ «حب» كه به معناى علاقه و گرايش است و همچنين لفظ زُيِّنَ به معناى زينت داده شده، نشانگر آن است كه تمايلات مذكور در نهاد انسان قرار دارد و از جمله فطريات انسان به شمار مى‏رود.

نماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعه
پخش
دریافت فایل
انسان‌شناسي دينی 77 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۲۴ فروردین ۱۳۹۷