انسان‌شناسی دينی 45

نماز جمعه اين هفته، 28 ماه مبارک رمضان 1438 برابر با 2 تير 1396 و 23 يونی 2017، به امامت حجة الاسلام و المسلمين جناب آقاي محمد علی محسن زاده در مرکز اسلامی امام علی عليه السلام وين برگزار شد.

خطيب نماز جمعه وين، در آخرين جمعه ماه مبارک رمضان 1438، پيش از همه خود و سپس نمازگزاران، همه برادران و خواهران دينی، را به “رعايت تقوای الهی، پرهيز از منهيات خدای عزوجل، خداباوری، حرکت در مسير معنويت و هدايت در پرتو سنت پيامبر گرامی اسلام صلی الله و ائمه اطهار عليهم السلام، پرهيزکاری عمل جامع به تقوا “سفارش نموده و بحث جديد سلسله وار خود پيرامون” انسان شناسی دينی(45)” را ادامه دادند.

در هفته های گذشته در خصوص احوالات روح در برزخ صحبت می کرديم. روح در عالم برزخ می تواند متنعم به نعمت های الهی باشد و نيز می تواند در حال عذاب باشد.

{النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ } [غافر: 46]؛ هر صبح و هر شام، آتش بر آل فرعون عرضه می شود.

آيت الله حاج سيد محمد حسينى همدانی در کتاب درخشان پرتوى از اصول كافى چنین می نویسد:

«عرضه و ارائه دوزخ اختصاص به عالم برزخ دارد كه وجود ادراكى و حيات آميخته به شقاوت بيگانه به آن نظر مي‌افكند كه هر لحظه او را فرا بگيرد و غير از دخول در دوزخ است كه اختصاص به عالم قيامت دارد و عقوبت آن زياده بر ادراك نيز جسمانى و حقيقى خواهد بود.

در عالم برزخ روح پس از قطع علاقه تدبير خود از بدن عنصرى استقلال مى‏يابد و نيروهاى شنوائى و بينائى و حس ظاهرى را از دست داده در عالم برزخ با نيروى وحدانى ادراكى مانند همه حواس استفاده خواهد نمود يعنى روح از نظر استقلال با نيروى ذاتى خود همه گونه استفاده خواهد نمود و نيازى به هر يك از حواس شنوايى و بينائى نخواهد داشت زيرا روح مجرد به تجرد برزخى است و حاجت به علاقه به بدن و به حواس ظاهرى خود ندارد و از مقام وجود تعلقى خارج شده به حيات ادراكى مستقل انتقال يافته است.» (درخشان پرتوى از اصول كافى، ج‏3، ص: 416) اکنون چشيدن عذاب معنايی غير از حس لامسه دنيايی دارد. آن ادراک قوی تر و از جنسی ديگر خواهد بود.

از مجموع متون اسلامی این چنین دریافت می شود که برخی از انسان ها در برزخ ثواب یا کیفر می بینند و ضمنا این ثواب یا کیفر نمونه ای از ثواب و کیفر روز موعود است.

 

مطلب جديدتر آن است که عذاب و نعمت ها برای همه نيست. عذاب و نعمت های برزخی برای خالصين از مؤمنان و خالصين از کفار در قرآن بيان شده است. اما معلوم نيست که همه از اين نعمت ها بهره مند شوند و يا دارای چنين عذابی باشند. نکته دوم آن که اين عذاب و نعمت ها به معنای خلود نيست. این گونه نیست که عقاب و ثواب در برزخ قطعی و دائمی باشد؛ این تنها بهشت و جهنم است که دارای مقام خلود است بدین معنی که هر کس وارد بهشت  شد، دیگر از آن خارج نخواهد شد و همواره در جوار قرب و رحمت الهی متنعم خواهد بود؛ و برخی از کسانی که وارد جهنم خواهند شد، در آتش جاویدان خواهند بود؛ در يک فضای لايزال بی انتها. از بهشت يا جهنم خارج نخواهند شد.

اما در عالم برزخ اين گونه نيست. عذاب برزخ ممکن است برای پاک شدن روح انسان مومن از گناه هایی باشد که در دار دنیا مرتکب آنها شده است.

عَنِ الرِّضَا ع أَنَّهُ قَالَ: فَيَوْمَئِذٍ لَا يُسْئَلُ مِنْكُمْ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَ لَا جَانٌّ وَ الْمَعْنَى أَنَّ مَنِ اعْتَقَدَ الْحَقَّ ثُمَّ أَذْنَبَ وَ لَمْ يَتُبْ فِي الدُّنْيَا عُذِّبَ عَلَيْهِ فِي الْبَرْزَخِ وَ يَخْرُجُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ لَيْسَ لَهُ ذَنْبٌ يُسْأَلُ عَنْهُ. (بحار الأنوار، ج‏7، ص: 81)؛ امام رضا(ع) فرمودند: آن روزی است که از انسان ها و جن درباره گناهانشان پرسيده نخواهد شد. گاهی انسان های مومن وارد فضای برزخ می شوند. آن کسی که اعتقاد داشته اما گناه کرده و توبه نکرده؛ او در برزخ مورد عذاب خواهد بود، تا وقتی وارد قيامت می شود، بدون گناه باشد؛ تا گناهان او شسته شده باشد.

اين هم نوعی از فضل و رحمت خدای عزوجل برای مؤمنين است که با عذاب برزخی، آلودگی های آنان را می شويد البته برای کسانی که اهل گناه بوده اند و موفق به توبه نشده اند.

ويژگی ديگر از عالم برزخ اين است که مؤمنان با هم و کافران نيز با هم زيست می کنند.

مومنان در برزخ در کنار یکدیگر زندگی اجتماعی دارند و از احوالات هم باخبرند؛ ضمنا لذت های مربوط به همنشینی و هم جواری و نیز گفتگوهای دوستانه برای آنان وجود دارد. جالب آنکه وقتی یکی از انسان ها می میرد و روحش از دار دنیا به دار آخرت منتقل می شود، نزد ارواحی می رود که از قبل در بهشت برزخی زندگی می کردند و آنان وضعیت اهل دنیا و افرادی که در دنیا می شناختند را از او می پرسند و اگر بگوید همچنان در دنیاست، امیدوار خواهند بود که به آنان ملحق شود؛ اما اگر بگوید که پیشتر مرده بود، متوجه می شوند که به جهنم رفته است (چرا که در جمع آنان نیست).

عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْأَرْوَاحَ فِي صِفَةِ الْأَجْسَادِ فِي شَجَرَةٍ فِي الْجَنَّةِ تَعَارَفُ وَ تَسَاءَلُ فَإِذَا قَدِمَتِ الرُّوحُ عَلَى الْأَرْوَاحِ يَقُولُ دَعُوهَا فَإِنَّهَا قَدْ أَفْلَتَتْ مِنْ هَوْلٍ عَظِيمٍ ثُمَّ يَسْأَلُونَهَا مَا فَعَلَ فُلَانٌ وَ مَا فَعَلَ فُلَانٌ فَإِنْ قَالَتْ لَهُمْ تَرَكْتُهُ حَيّاً ارْتَجَوْهُ وَ إِنْ قَالَتْ لَهُمْ قَدْ هَلَكَ قَالُوا قَدْ هَوَى هَوَى‏

49- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْجَازِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَيْنَ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ فِي حُجُرَاتٍ فِي الْجَنَّةِ يَأْكُلُونَ مِنْ طَعَامِهَا وَ يَشْرَبُونَ مِنْ شَرَابِهَا وَ يَتَزَاوَرُونَ فِيهَا وَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَقِمْ لَنَا السَّاعَةَ لِتُنْجِزَ لَنَا مَا وَعَدْتَنَا قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ أَرْوَاحُ الْكُفَّارِ فَقَالَ فِي حُجُرَاتِ النَّارِ «3» يَأْكُلُونَ مِنْ طَعَامِهَا وَ يَشْرَبُونَ مِنْ شَرَابِهَا وَ يَتَزَاوَرُونَ فِيهَا وَ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَا تُقِمْ لَنَا السَّاعَةَ لِتُنْجِزَ لَنَا مَا وَعَدْتَنَا.

خدايا در لحظات سخت جان دادن، دست ما را بگير!

 

والسلام عليکم و رحمة الله و برکاته

نماز جمعهجمعهجمعهجمعهجمعه
پخش
دریافت فایل
انسان‌شناسی دينی 45 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۲ تیر ۱۳۹۶