انسان شناسي ديني 65

نماز جمعه این هفته وین به تاریخ 29 دسامبر 2017 میلادی برابر با 10 ربيع ثاني 1439 قمری به امامت حجت الاسلام والمسلمین دکتر محسن زاده، در مرکز اسلامی وین برگزار گردید. خطیب جمعه وین ضمن دعوت از نمازگزاران به تقوی و پرهیزکاری، مطالب خود را در باب انسان شناسی دینی به صورت زیر ادامه دادند:

عالم ذر و مواجهه حکما

علامه طباطبايی معتقدند اين آيه ناظر به وجود و حضور جمعی انسان‏ها در حضور خدا است؛ حضوری که غيبت در آن متصور نيست، گويی همه فرزندان آدم يک جا از پشت پدران گرفته شده، گرد هم جمع آمده‏اند و در برابر خدا حضور دارند. در اين حالت هر انسانی خود را حضوری می‌يابد . يافته‏اش گواهی روشن بر وجود خدا و خداوندگاری او است، ولی قرار گرفتن انسان‏ها در گردونه زمان و تحولات جهان، آدمی را چنان مشغول و از خود بی خود می‏کند که از آن علم حضوری که به آفريدگار خود داشت، غافل می‏گردد.

توضيح آنکه از نظر علامه طباطبائی، انسان دو وجهه دارد: یک وجهه به سوی دنیاست که تدریجی است و محدودیت های دنیوی را دارد و وجهه دیگر مربوط به وجهه خداست که غیرتدریجی است و هیچ قوه ای که به سوی فعلیت سوق داده شود در آن نیست.

در وجهه خدایی و وجود جمعی انسان ها (عالم ملکوت)، هیچ فردی از افراد دیگر افراد از خدا، و خدا از افراد غایب نیستند. آن نشئه بر عالم دنیا تقدم زمانی ندارد، بلکه تقدم آن از باب تقدم کن فیکون است. بنابراین از جهت زمانی هیچ انفصالی از نشئه دنیوی ندارد، بلکه محیط به آن است. خدا در آن نشئه القائاتی کرده که بشر مقصود خدا را درک کند. بنابراین زبان حال نیست بلکه خطاب حقیقی و کلام الهی است و اشهاد هم واقعاً روی داده است پس لازم نیست بر معنای تعریف حمل و تأویل بریم.

آيت الله جوادی آملی دو احتمال را موجه دانسته ‏اند.

  1. 1. بيان تمثيلي:

هر چند ظاهر آيه حاکی از گفت و گويی بين خدا و انسان و گرفتن اقرار است، ولی اين آيه در مقام بيان واقع نيست، بلکه مقصود صرفاً تمثيل است.

خداوند در واقع از فرزندان آدم اقرار نگرفته، بلکه مراد آن است که گويا خداوند از همه انسان‏ها اقرار گرفته است.

ربوبيت خدا و عبوديت انسان به قدری روشن است که گويا همه انسان‏ها گفتند «بلی». شيوه بيان اين آيه بيان تمثيلی است پس در آيه ميثاق (عالم ذر) امر و نهی لفظی نيست، بلکه در حقيقت تمثيل است.

قرآن بيان نموده که درصدد تمثيل است:

{ لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ} [الحشر: 21]

«اگر قرآن را برکوهی فرو می‌فرستاديم، يقيناً آن کوه را از بيم خدا فروتن و از هم پاشيده می‌ديدی و اين مثل‏ها را برای مردم می‌زنيم؛ باشد که آنان بينديشند».

در اين آيه خداوند می‌فرمايد که انزال قرآن بر کوه مثلی است که برای به تفکر واداشتن انسان به کار رفته، بنابراين احتمال گفت و گوی ذکر شده در آيه ميثاق، صرفاً تمثيلی است برای بيان وضوح ربوبيت خدا و عبوديت انسان.

ب)بيان واقعي:

معنای دوم که بيش تر مورد نظر است، اين می‌باشد که آيه صرفاً تمثيل نيست، بلکه به لسان گفت و گو از واقعيتی سخن می‌گويد که در خارج رخ داده ، واقعيت اين است که خداوند با زبان دو حجت خود با انسان سخن گفته است:

يکی زبان عقل (پيغمبر درونی انسان) و ديگری زبان وحی از طريق انبيا (پيامبران بيرونی). اين دو حجت، خدا را به انسان می‌نمايانند و ربوبيت او را بيان می‌کنند. اين دو از هيچ انسانی دريغ نشده است.

با وجود اين دو حجت، ديگر انسان نمی‌تواند ادعای فراموشی و غفلت کند.

نکته‏ای که از آيه به دست می‌آيد، نوعی تقدم اين ميثاق بر زندگی انسان می‌باشد. از اين رو حجت باطنی (عقل) و ظاهري(وحي) هر چند تقدم زمانی بر انسان و اعمال ارادی او ندارد، ولی بر مکلف شدن انسان حداقل تقدم رتبی دارد؛ يعنی ابتدا حجت بر عبد تمام می‏شود، سپس مکلف به تکاليف الهی می‌گردد. بنابراين مقصود آيه، گفت و گوی لفظی بين خدا و انسان نيست، بلکه اعطای دو حجت محکم الهی به انسان است.

با توجه به معنای فوق موطن و عالمی که اين ميثاق الهی در آن رخ داده، دنيا می‏باشد و برای هر انسانی بعد از تولد او چنين چيزی رخ می‏دهد.

 

نماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعه
پخش
دریافت فایل
انسان شناسي ديني 65 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۸ دی ۱۳۹۶