انسان شناسی دينی 30

بسم الله الرحمن الرحيم

نماز جمعه اين هفته برابر با 4 جمادی الثانی 1438، 13 اسفند ماه 1395 و 3 مارس 2017، به امامت حجة الاسلام و المسلمين جناب آقاي محمد علی محسن زاده در مرکز اسلامي امام علي عليه السلام وين برگزار شد.

خطيب نماز جمعه وين، پيش از همه خود و سپس نمازگزاران، همه برادران و خواهران دينی، را به “رعايت تقواي الهي، پرهيز از منهيات خدای عزوجل، خداباوری، حرکت در مسير معنويت و هدايت در پرتو سنت پيامبر گرامی اسلام صلی الله و ائمه اطهار عليهم السلام، پرهيزکاري عمل جامع به تقوا” سفارش نموده و بحث جديد سلسله وار خود پيرامون “انسان شناسی دينی(30)” را ادامه دادند.

در ادامه بحث روح انسانی، به موضوع “ضعف و قوت نفس اماره” در فرهنگ دينی رسيديم.

این نفس در طول حیات برای انسان وجود دارد و این که اگر انسان به تبعیت از آن حرکت کند، این نفس روز به روز قوت بیشتری پیدا می کند و جسورتر خواهد شد، اما اگر از خواسته ها و تمایلاتی که نفس انسان دارد، این پرهیزکاری او را وادار می کند که به صلاح خود بپردازد و این باعث ضعف نفس اماره می گردد.

انسان با استعدادی برای طی مرتب کمال آفریده شده است؛

پس باید این مراتب کمال را با سعی و تلاش و تحمل مشقت‌ها به دست آورد؛

پس نمی‌شود انسان به جایگاه خود برسد مگر در پرتوی مشقت و سختی.

فرشتگان جایگاهشان ثابت و تعیین‌شده است (وَ ما مِنَّا إِلاَّ لَهُ مَقامٌ مَعْلُوم‏؛ صافات/164) و این ظاهرا بدان معناست که هر کمالی که می‌توانند داشته باشند، بالفعل دارند.

ولی انسان موجودی است که کمالاتی که می‌تواند داشته باشد، بالفعل دارا نیست؛ بلکه در او «ظرفیت بی‌نهایت»، و امکان حرکت به سمت کمالات نامتناهی را قرار داده‌اند؛

و در عین حال، به او اختیار داده‌اند که خودش این مسیر را طی کند؛

و معنای اینکه اختیار دارد، این است که گزینه دیگری هم پیش روی او ممکن است؛

و آن گزینه، عدم تلاش برای رسیدن به آن کمال برتر، و رضایت دادن به همین موقعیت کنونی است.

و اما گزینه اول باید در تلاش دائمی باشد { لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي كَبَدٍ } [البلد: 4]؛ “انسان را همواره در سختی آفريديم”. تا در {فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ } [البلد: 11]؛ سربلند باشد.

باید کدح الی رب، تلاش فراوان به سوی خدای عزوجل، داشته باشد تا به قرب حضرتش بلکه لقاء او برسد {يَاأَيُّهَا الْإِنْسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ} [الانشقاق: 6].

بحث جديد اين هفته، راه حل غلبه بر نفس اماره در فرآیند جهاد اکبر چیست؟

چند راه حل ارائه خواهیم داد:

اولین آن «نهی و صبر» است:

در منظومه روايات اسلامی سه گونه صبر تبيين شده است: صبر بر مصیب، صبر در اطاعت و صبر در برابر گناه؛ که برترين آن، صبر در برابر گناه است و روایات فرموده اند این صبر نهصد اجر دارد.

الصَّبْرُ ثَلَاثَةٌ: صَبْرٌ عِنْدَ الْمُصِيبَةِ، وَ صَبْرٌ عَلَى الطَّاعَةِ، وَ صَبْرٌ عَنِ الْمَعْصِيَةِ…

فهم و دانستن «بهتر بودن ثواب آخرت بر نعیم فانی دنیا» موجب افزایش قدرت انسان در مقابل این دشمن ترین دشمنان، و افزایش صبر انسان در سرکوب نفس خویش می شود .

در واقعه تبرج قارون که منجر به خسف او گردید { قَالَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا يَالَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِيَ قَارُونُ} [القصص: 79] آن کسانی که دنيا طلب بودند گفتند ای کاش ما هم مثل قارون دارا بوديم؛

اما در نقطه مقابل اصحاب معرفت، می دانستند و دل در گرو معبود داده بودند، نظر دیگری داشتند:

{ وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللَّهِ خَيْرٌ لِمَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا وَلَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الصَّابِرُونَ} [القصص: 80]، پاداش خداوند بهتر است برای کسانی که ايمان آوردند و عمل صالح انجام می دهند؛ اما رسيدن به اين مرتبه از ايمان و عمل صالح در گرو صبر است. اين همان صبر در برابر گناهان است.

در تفسير الميزان آمده، طريقه يا سيره ايمان و عمل صالح را كسى نمى‏فهمد، و يا موفق به عمل به آن نمى‏گردد، مگر صابران.

و صابران كسانى هستند كه در هنگام شدائد و نيز در برابر اطاعتها و هم چنين ترك گناهان خويشتن‏دار باشند، و وجه اينكه تنها اين دسته مى‏توانند به ثواب خدا برسند و اين كلمه، يا سيره و يا طريقه را بفهمند، اين است كه: تصديق به بهتر بودن ثواب آخرت از حظ دنيوى- كه قهرا مستلزم داشتن ايمان و عمل صالح است كه آن دو نيز ملازم با ترك بسيارى از هواها و محروميت از بسيارى از مشتهيات هستند- محقق نمى‏شود، مگر براى كسانى كه‏ صفت صبر دارند، و مى‏توانند تلخى مخالفت طبع و سركوبى نفس اماره را تحمل كنند.

{وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى (40) فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى} [النازعات: 40، 41] تنها کسانی در اندیشه مبارزه و جهاد با نفس سرکش می افتند که حقیقت آفرینش را درک کرده و در مسیر خدایی گام بردارند و از خداوند و مجازات او در دنیا و آخرت بهراسند.(نازعات، ایات ۴۰ و ۴۱) و گرنه کسی که تنها برای دنیا ارزش و اصالت قایل شود، هرگز دست از لذت ها و شهوت های دنیایی نمی شوید و به سوی خداوند و نفس پاک و سالم باز نمی گردد. {فَأَمَّا مَنْ طَغَى (37) وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا (38) فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى } [النازعات: 37 – 39]؛ اين نفس سرکش را اگر کنترل کردند آنان به بهشت برين خدای عزوجل خواهند رسيد و از سوی ديگر اگر کسی طغيان کرد و دنيا بر آخرت ترجيح داد، جايگاه او در آتش خواهد بود.

خدايا تو را به عظمتت سوگند، ما را نسبت به آموزه های دين مبين اسلام معرفت عنايت بفرما!

خدايا! به ما توفيق عمل به دستورات آسمانی، سنت پيامبر اکرم(ص) و مکتب نورانی اهل بيت(ع) عنايت بفرما!

والسلام عليکم و رحمة الله و برکاته

نماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعه
پخش
دریافت فایل
انسان شناسی دينی 30 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۱۳ اسفند ۱۳۹۵