انسان شناسی دينی 32

بسم الله الرحمن الرحيم

نماز جمعه اين هفته برابر با 18 جمادی الثانی 1438، 27 اسفند ماه 1395 و 17 مارس 2017، به امامت حجة الاسلام و المسلمين جناب آقاي محمد علی محسن زاده در مرکز اسلامي امام علي عليه السلام وين برگزار شد.

خطيب نماز جمعه وين، در آخرين جمعه سال 95 شمسی، پيش از همه خود و سپس نمازگزاران، همه برادران و خواهران دينی، را به “رعايت تقواي الهي، پرهيز از منهيات خدای عزوجل، خداباوری، حرکت در مسير معنويت و هدايت در پرتو سنت پيامبر گرامی اسلام صلی الله و ائمه اطهار عليهم السلام، پرهيزکاري عمل جامع به تقوا” سفارش نموده و بحث جديد سلسله وار خود پيرامون “انسان شناسی دينی(32)” را ادامه دادند.

خداوند عزوجل می فرمايد: {وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ} [العنكبوت: 69]؛ هر کسی که در راه ما تلاش بکند ما او را خود هدايت خواهيم کرد.

در ادامه بحث روح انسانی، نفس اماره، به موضوع “ ویژگی های پیروان از نفس اماره ” در فرهنگ دينی رسيديم.

اولين ويژگی اين افراد اين است که رسول باطنی يعنی عقل را کنار می گذارند.

  1. 2. پیروی نکردن از دستورات خداوند و تکذیب پیامبران:

پیروی از هوی و هوس موجب می شود تا بشر همچون کافران رفتار کند و از رفتار پسندیده و مورد انتظار خداوند دوری نماید:

{ وَكَذَّبُوا وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ وَكُلُّ أَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ} [القمر: 3]

این آیه به شهادت آیه پیشین درباره سرکشی از دستورات پیامبران صحبت می کند: {وَإِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَيَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ} [القمر: 2] و نشان می دهد که پیروان هوی و هوس، گرفتار درد «تکذیب معارف دین» هستند.

  1. اطاعت از کافران و در نتیجه ستمگری و دوری از خدا

ميان راه حق و باطل راه ديگری نيست. اگر کسی از تبعيت خدای عزوجل فاصله گرفت، از حقيقت فاصله گرفته است.

{يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ (149) بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ} [آل عمران: 149، 150]؛ ای کسانی که ايمان آورده ايد، اگر از کسانی که کافر شده اند پيروی کنيد آن ها شما را به ايام جاهليت  باز می گردانند و در اين صورت است که شما زيان کار خواهيد بود. سرور و سرپرست شما الله است و او بهترين ياوران است.

در سوره احزاب علاوه بر دوری از خدا، گمراهی را نیز ارمغان پیروی از غیر خدا می داند:

{ يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَالَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا (66) وَقَالُوا رَبَّنَا إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَاءَنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا} [الأحزاب: 66، 67]؛ کسانی که در مسير الله نبوده اند با صورت به اتش انداخته می شوند؛ در آن روز می گويند ای کاش ما از خدا اطلاعت می کرديم ای کاش از پيامبر پيروی می کرديم.

به عبارت «فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا» دقت کنید.

گرفتار شدن به تجاوزگری و در پیش گرفتن راه اسراف در گناه و دوری از خداوند نتیجه طبیعی اتباع هواست که در این آیه به آن تصریح می شود:

{وَلَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ وَكَانَ أَمْرُهُ فُرُطًا } [الكهف: 28]

  1. کفران پیامبران و غرور به اموال و اولاد:

{ وَمَا أَرْسَلْنَا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ كَافِرُونَ (34) وَقَالُوا نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوَالًا وَأَوْلَادًا وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ (35) قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ (36) وَمَا أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنَا زُلْفَى إِلَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ لَهُمْ جَزَاءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا وَهُمْ فِي الْغُرُفَاتِ آمِنُونَ} [سبأ: 34 – 37]؛ ما در هيچ شهر و روستايی پيامبری نفرستاديم مگر آن که مترفين (خوش گذرانان) گفتند، آن چه شما آورده ايد ما نمی پذيريم. ما خودمان مال و اولاد داريم؛ نتيجه پيروی از هوا هوس اين است که به داشته های خود فريفته می شود. گمان می کند اندک مال، طايفه و اولاد، او را به جايی می رساند .اين طوری نيست که اين اموال و اولاد شما، شما را به خدا نزديک کند.

طبق این آیات فاسقان هر قبیله ای به تکذیب پیامبران خود اقدام کردند و خود را به جهت اموال بیشتر و تعداد فرزندان غنی از خداوند دانستند. حال آنکه خداوند می فرماید روزی به دست خداست و اگر شما سهم بیشتری دارید، آنهم از ناحیه خداوند است و اموال بیشتر و اولاد بیشتر موجب تقرب به خدای متعال نمی شود. و تنها چیزی که موجب تقرب به خداوند است ایمان و عمل صالح است و مومنان نیکوکارند که در بهشت برین سعادتمند زندگی خواهند کرد: « إِلَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ لَهُمْ جَزَاءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا وَهُمْ فِي الْغُرُفَاتِ آمِنُونَ ».

  1. كینه توزی و دشمنی: در جریان قتل هابیل به دست قابیل خداوند می‌فرماید: « {فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخَاسِرِينَ} [المائدة: 30] ؛ نفس سركش كم كم او را به كشتن برادرش ترغیب كرد و (سرانجام) او را كشت». هوای نفس نه تنها موجب کینه شد، بلکه نزدیک ترین انسان را یعنی برادر را قاتل برادر گردانید. خاتمه همین آیه شریفه تصریح می فرماید که قابیل در اثر پیروی هوای نفس، نه تنها دست به خون برادرش آلود، بلکه زیانکار گردید؛ آری. پیروی از هوی و نفس اماره موجب از دست رفتن سرمایه انسان (یعنی همان انسانیتش) خواهد گردید و اگر چنین شود، زبانحال او، زبانحال قابیل خواهد بود در آیه بعد: « {فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ} [المائدة: 31]»
  2. پستی و سقوط در حیوانیت: «… { وَاتَّبَعَ هَوَاهُ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ} [الأعراف: 176] …» ؛ او از هوای نفس پیروی نمود سرگذشت او همانند داستان سگ است كه اگر به آن حمله كنی زبان از دهان بیرون می‌آورد و اگر رهایش نمایی باز زبانش را خارج می‌سازد.»

اگر انسان دنبال هوی و هوس و نفس اماره برود و از خدا غفلت كند از اوج تكامل الهی سقوط می‌كند چنان که بلعم با عورا كه این آیه درباره او نازل شده است گرفتار هوای نفس شد و از آن مقام والا تنزل كرد به طوری كه خداوند او را به سگ تشبیه نموده است. او به جای این كه از علوم و دانش خویش برای رشد استفاده كند به پستی گرایید و بر اثر پیروی هوی و هوس مراحل سقوط را طی كرد خداوند هم او را به سگ تشبیه می‌كند كه اگر به او حمله كنی دهانش باز و زبانش بیرون است و اگر او را به حال خود و اگذاری باز چنین است، او بر اثر شدت هواپرستی یک حالت عطش نامحدود به خود گرفته كه همواره به دنبال دنیا پرستی می‌رود.

مولانا هم نفس پلید و اماره را به سگ تشبیه می‌كند و می‌گوید:

نفس خود بر خود مگردان چیره تو                     زود او را بازگیر از شیر تو

طفل جان از شیر شیطان باز كن                         بعد از آتش با ملك انباز كن

هین سگ نفس ترا زنده مخواه                            كاو عدوّ جان تست از دیرگاه

خدايا! ما را از شر شياطين، ابليس و هوای نفس مصون بدار!

خدايا! به ما توفيق حرکت در مسير تکامل و قرب خودت عنايت بفرما!

والسلام عليکم و رحمة الله و برکاته

انسان شناسی دينی 32انسان شناسی دينی 32انسان شناسی دينی 32انسان شناسی دينی 32انسان شناسی دينی 32
پخش
دریافت فایل
انسان شناسی دينی 32 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۲۷ اسفند ۱۳۹۵