انسان شناسی دينی 39

نماز جمعه اين هفته، 15 شعبان 1438، 22 ارديبهشت ماه 1396 و 12 مای 2017، به امامت حجة الاسلام و المسلمين جناب آقاي محمد علی محسن زاده در مرکز اسلامی امام علی عليه السلام وين برگزار شد.

خطيب نماز جمعه وين، در دومين آدينه ماه مبارک شعبان المعظم، هم زمان با سال روز ولادت باسعادت حضرت بقية الله الاعظم ولی عصر عجل الله تعالی فرجه، پيش از همه خود و سپس نمازگزاران، همه برادران و خواهران دينی، را به “رعايت تقوای الهی، پرهيز از منهيات خدای عزوجل، خداباوری، حرکت در مسير معنويت و هدايت در پرتو سنت پيامبر گرامی اسلام صلی الله و ائمه اطهار عليهم السلام، پرهيزکاری عمل جامع به تقوا” سفارش نموده و بحث جديد سلسله وار خود پيرامون “انسان شناسی دينی(39)” را ادامه دادند.

عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ … عَنْ عَلِيِّ ع: فِي قَوْلِهِ تَعَالَى وَ لا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيا قَالَ: لَا تَنْسَ صِحَّتَكَ وَ قُوتَكَ وَ فَرَاغَكَ وَ شَبَابَكَ وَ نَشَاطَكَ وَ غِنَاكَ وَ أَنْ تَطْلُبَ بِهِ الْآخِرَةَ.

حضرت امام جعفربن محمد(ع) می فرمايد: سهم خودت را از دنيا فراموش نکن! فراموش نکن دارای قدرت بدنی، سلامتی، جوانی، شادابی، وقت آزاد و نشاط هستی؛ و البته فراموش نکن از اين استعدادها و نعمت های عظيم که خدای عزوجل در درون تو قرار داده است؛ تمام اين ظرفيت های عظيم را در خدمت آخرتت بياور!

ادامه بحث پيشين در خصوص روح انسانی، و نفس مطمئنه صحبت کرديم، و آن نفسی است که انسان ها پس از تربيت خود می توانند به آن دست يابند.

راه رسيدن به نفس مطمئنه آن است که انسان ايمان را در درون خودش و در قلب خود تقويت کند؛ خدايی شود و خود را به آن منبع لايزال متصل و متکی کند تا درونش را خدای عزوجل سرشار از اطمينان، يقين و آرامش بکند.

تعبير به « مطمئنه » اشاره به آرامشى است كه در پرتو ايمان به پروردگار او ياد و ذكر او به دست می‌آيد چنان كه قرآن كريم می‌فرمايد: «الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» «همان كسانى كه ايمان آورده اند و دل هايشان به ياد خدا آرامى می‌گيرد، آگاه باشيد تنها با ياد خدا دلها آرامش می‌يابد».

در مقابل در نتيجه ستم قلب می ميرد.

از ديدگاه قرآن آنچه عامل مهم ناامنى و اضطراب و ناآرامى است همان « ظلم » می‌باشد . ظلم به معناى گسترده آن كه بارزترين مصداق آن « شرك به خداوند » است . « إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ »

« به رساتى شرك ستمى بزرگ است » . همچنين گناه و نافرمانى حق تعالى از جمله عوامل اضطراب و تشويش در زندگى است از اين رو قرآن كريم در مورد كسانى كه به امنيت و آرامش حقيقى رسيده اند می‌فرمايد: « الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ »

«كسانى كه ايمان آورده و ايمان خود را به ستم نيالودند، ايشان برايشان آرامش و ايمنى است و اينان راه يافتگانند». بنابراين صاحبان نفس مطمئنه در پرتو دورى از گناه و ظلم و نيز در سايه ياد و ذكر حقيقى پروردگار و ايمان راسخ به او به مقام « نفس مطمئنه » و آرام دست يافته اند .

اکنون به ویژگی های اصحاب نفس مطمئنه می پردازيم:

اطمینان و یقین

{وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } [البقرة: 260]؛

آخرین درجه یقین اطمینان است که ابراهیم شک نداشت ولی می خواست بر یقینش افزوده شود.

چنين نفسى هم اطمينان به وعده‌هاى الهى دارد و هم به راه و روشى كه برگزيده مطمئن است و هم در خوشى ها و ناخوشى و طوفان‌هاى زندگى و از همه بالاتر در آن هول و وحشت بزرگ قيامت، آرام و استوار است . خداوند به اين نفس مطمئنه خطاب می‌كند: « ارْجِعِى إِلى رَبِّكِ راضِيَهً مَرْضِيَّهً . فَادْخُلِى فِى عِبادِى . وَ ادْخُلِى جَنَّتِى »؛ مقام رضايت و رضوان دارد.

رجوع الی الله، بازگشت به خدای عزوجل

منظور از بازگشت به سوى پروردگار یا {إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ} [البقرة: 156] است و یا بازگشت به ثواب و رحمت اوست و به عبارتى بازگشت به سوى خود خداوند و در جوار قرب اوست كه بازگشتى معنوى و روحانى است . “ما از خدا هستيم و به خدا باز خواهيم گشت.”

رضایت دو سویه عبد و معبود

رضایت و رضوان یکی است. و رضوان بالاترین مرتبه ایست که خداوند به انسان عطا می فرماید. که فرمود:

{وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ} [التوبة: 72]؛ خدای عزوجل به مردان و زنان مؤمن وعده داده است بهشت هايی را که در آن چشمه های روان است؛ اين مردان و زنان مؤمن جاودانه در بهشت زندگی می کنند. و از همه اين نهرها و مسکن ها بالاتر، رضوان خدای عزوجل است که اکبر است؛ رضايت خدا بالاتر از آن باغ و بهشت و نهر و مسکن آن هاست. نفس مطمئنه در مقام رضايت است.

تعبير به « راضيه » به خاطر آن است كه تمام وعده‌هاى پاداش الهى را بيش از آنچه تصور می‌كرد قرين واقعيت می‌بيند و آن چنان فضل و رحمت خدا شامل حال او می‌گردد كه يكپارچه رضايت و خشنودى می‌شود . از نفس مطمئنه به « مرضيه » نيز تعبير شده چون مورد قبول و پسند و خشنودى دوست واقع شده است .

خدا راضی است: به دلیل اعمال صالح + تصدیق + ایمان به وعده الهی

عبد راضی است: به خیر و شر و نفع و ضرر پروردگارش + وصول به وعده های پاداش الهی و رحمت حضرت رحمان و رحیم

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ ع رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَهُ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ- يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ- ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَمَا شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.

سَدیر صَیرَفی از امام صادق ( عليه السلام ) پرسيد: «آيا ممكن است مؤمن از قبض روحش ناراضى باشد؟ حضرت فرمودند: نه به خدا سوگند، هنگامى كه فرشته مرگ براى قبض روحش می‌آيد اظهار ناراحتى می‌كند، فرشته مرگ می‌گويد: اى دوست خدا ناراحت نباش ! سوگند به آن كس كه محمد (ص) را برانگيخت من بر تو مهربان تر هستم از پدر مهربان، درست چشم هايت را بگشا و ببين، او نگاه می‌كند و رسول خدا (ص) و اميرمؤمنان على (ع) و فاطمه (س) و امام حسن و امام حسين (ع) و امامان (ع) از فرزندان او را می‌بيند، فرشته به او می‌گويد: اينان دوستان و رفيقان تواند . او چشمانش را باز می‌كند و نگاه می‌كند، ناگهان گوينده اى از سوى پروردگار بزرگ ندا می‌دهد و می‌گويد: « يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ »…ای نفس مطمئنه به محمد و اهل بیتش! به سوی پرودگارت بازگرد در حالی که راضی هستی با ولایت اهل بیت «ع» و خداوند از تو راضی است و ثوابش را نصیبت کرده است.

خدايا! همه به همه ما مراتب کمال، يقين، ايمان و آرامش عنايت بفرما!

والسلام عليکم و رحمة الله و برکاته

 

نماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعه
پخش
دریافت فایل
انسان شناسی دينی 39 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۶