انسان شناسی دينی 42

بسم الله الرحمن الرحيم

نماز جمعه اين هفته، 7 ماه مبارک رمضان 1438، 12 خرداد 1396 و 2 يونی 2017، به امامت حجة الاسلام و المسلمين جناب آقاي محمد علی محسن زاده در مرکز اسلامی امام علی عليه السلام وين برگزار شد.

خطيب نماز جمعه وين، در نخستين آدينه ماه مبارک رمضان، پيش از همه خود و سپس نمازگزاران، همه برادران و خواهران دينی، را به “رعايت تقوای الهی، پرهيز از منهيات خدای عزوجل، خداباوری، حرکت در مسير معنويت و هدايت در پرتو سنت پيامبر گرامی اسلام صلی الله و ائمه اطهار عليهم السلام، پرهيزکاری عمل جامع به تقوا” سفارش نموده و بحث جديد سلسله وار خود پيرامون “انسان شناسی دينی(42)” را ادامه دادند.

در هفته های پيشين در سلسه مباحث انسان شناسی دينی درباره روح صحبت کرديم. در ادامه به بحث “مراتب روح در همه موجودات” پرداختيم. از امروز وارد بحث جديدی به نام “روح انسان پس از مرگ” می شويم. پس از مرگ انسان چه اتفاقی برای روح او می افتد؟

ابتدا با توجه داشت که عوالم پس از مرگ منحصر به جهان آخرت نیست. انسان پس از مرگ وارد فضای برزخ می شود که تا روز حشر ادامه دارد. طول برزخ همگان از حیث زمان پایانی مساوی است اما برای برخی انسان ها طولانی تر و برای برخی بسیار کوتاه در نظر خواهد آمد.

سپس زمان حشر فرا خواهد رسید و همگی در محضر خداوند حاضر خواهیم شد و به پاسخگویی خواهیم پرداخت و حساب و کتاب و تعیین نهایی وضعیت افراد و بهشت و جهنم رفتن آنها مشخص خواهد شد.

پس از آن است که انسان ها وارد بهشت یا جهنم خواهند شد و به جزا یا سزای اعمالشان خواهند رسید در فضای لازمان و بی پایان به صورت مخلد.

جهان پس از آخرت عوامل مختلفی دارد اولين عالم برخ است که با مرگ انسان آغاز می شود.

روح در برزخ

انسان که می میرد به کجا می رود؟

مرگ «فنا» نیست؛ بنابراین انسان نابود نمی شود بلکه «به صورت کامل گرفته می شود» که همان «تَوَفّی» است که در قرآن کریم با دقت تمام به کار رفته است:

{اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ} [الزمر: 42]؛ “خدای متعال است که نفس ها را توفی می کند.” توفی به معنای دريافت کامل و بی عيب و نقص هر چيز است. پس خداوند روح انسان را به صورت کامل و بی کم و کاست تحویل می گیرد.

قرآن کریم از عالمی پس از مرگ صحبت به میان می آورد که حد فاصل میان دنیا و آخرت است. بنابراین به آن «برزخ» یعنی «حائل» نام نهاده است:

{حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ * لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ} [المؤمنون: 99، 100]؛ “آن هنگام که مرگ به سراغ آن ها می آيد می گويند خدايا ما را بازگردان تا اعمال صالحی که ترک کرده بودم انجام دهد؛ خداوند می فرمايد هرگز؛” يعنی بازگشتی نيست. “در پيش روی آنان برزخی است تا روز قيامت” پس عالم برزخ پيش از قيامت برای انسان ها متصور است.

پس بخش مادی بدن ما وارد خاک، بخش روحی و باارزش بدن ما در افلاک؛ اما اين بدان معنا نيست که در عالم برزخ ماده وجود ندارد. اين بدان معنا نيست که عالم برزخ لذت هايش وهمی يا خيالی است.

 آیا برزخ وهمی است؟

البته پس از مرگ ماده وجود ندارد ولی این بدان معنی نیست که برزخ خیالی است یا لذت های آن و رنج های آن خیالی است و وجود خارجی ندارد؛ بلکه وجود برزخی دارای لوازم مادی می باشد. [7] طباطبایی، محمد حسین، حیات پس از مرگ، ص 32 – 33، انتشارات نور فاطمه، تهران، 1361.

جسم انسان در برزخ چگونه است؟

برای درک بهتر، توجه به این نکته مفید است که انسان دارای دو بدن است: بدن سبک (مثالی) و بدن سنگین.

بدن سنگین همین بدن موجود ما است که به خوراک و پوشاک و … نیاز دارد.

بدن سبک بدنی است که در عالم خواب داریم که گاهی با آن کیلومترها مسافت را در یک لحظه طی می‌کنیم؛ به همین دلیل نیز به آن بدن سبک می‌گویند؛ چراکه اگر آن مسافت طولانی را در بیداری می‌خواستیم بپیماییم، ساعت‌ها به طول می‌انجامید. ما در عالم برزخ و قبر با این بدن سبک خود زندگی خواهیم کرد، تا این که روز قیامت به سر رسد و دوباره از ذرات پوسیده و پراکنده بدن ما بدن سنگین تشکیل شود و روح بدان برگردد. [8] قرائتی، محسن، اصول عقاید، ص 584.

این بدن هرچند مانند بدن سنگین ما مادی نیست؛ اما همان‌ گونه که در خواب بدن سبک ما شکل ظاهری‌اش مانند بدن مادی است و حالات متفاوت را می‌تواند درک کند، در برزخ نیز همین ویژگی را دارد. به گفته روایات نیز انسان در برزخ با صورتی مانند صورت دنیایی و با کالبدی مانند کالبد دنیایی‌اش حاضر است و زندگی می‌کند.

[9] علامه مجلسی، بحار الانوار، ج 6، ص 244 – 245، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1362 .

فِي حَدِيثٍ طَوِيلٍ يَذْكُرُ فِيهِ أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع خَرَجَ مِنَ الْكُوفَةِ وَ مَرَّ حَتَّى أَتَى الْغَرِيَّيْنِ فَجَازَهُ فَلَحِقْنَاهُ وَ هُوَ مُسْتَلْقٍ عَلَى الْأَرْضِ بِجَسَدِهِ لَيْسَ تَحْتَهُ ثَوْبٌ فَقَالَ لَهُ قَنْبَرٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَ لَا أَبْسُطُ ثَوْبِي تَحْتَكَ قَالَ لَا هَلْ هِيَ إِلَّا تُرْبَةُ مُؤْمِنٍ أَوْ مُزَاحَمَتُهُ فِي مَجْلِسِهِ قَالَ الْأَصْبَغُ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ تُرْبَةُ مُؤْمِنٍ قَدْ عَرَفْنَاهُ كَانَتْ أَوْ تَكُونُ فَمَا مُزَاحَمَتُهُ فِي مَجْلِسِهِ فَقَالَ يَا ابْنَ نُبَاتَةَ لَوْ كُشِفَ لَكُمْ لَرَأَيْتُمْ «1» أَرْوَاحَ الْمُؤْمِنِينَ فِي هَذَا الظَّهْرِ حَلَقاً يَتَزَاوَرُونَ وَ يَتَحَدَّثُونَ إِنَّ فِي هَذَا الظَّهْرِ رُوحَ كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ بِوَادِي «2» بَرَهُوتَ نَسَمَةَ كُلِّ كَافِرٍ. بحار الأنوار، ج‏6، ص: 243

از کوفه به نجف – وادی السلام – وادی برهوت

يک از اصحاب امام علی(ع) می فرمايد همراه امام علی بن ابی طالب(ع) از کوفه خارج شديم. از نجف گذشتيم. وارد صحرايی شديم. حضرت بر روز خاک اندکی استراحت کردند. قنبر غلام مولا، آمد به مولاعرض کردم که زير بدن شريف مولا زير اندازی بيندازد. حضرت فرمودند نيازی نيست؛ بدن من تنها برای دو چيز اين جا مزاحمت خواهد داشت. يکی اين که بر روی تربت مؤمن است و ديگر آن که مزاحمت به مجلس مؤمنان دارد. اسبق می گويد از مولا پرسيدم، اما مزاحمت در مجالس مؤمنين را متوجه نشديم؟ حضرت فرمودند: ای اسبق ابن نباته! اگر از جلوی چشمان شما پرده برداشته می شد می ديديد که در سينه اين وادی ارواح مؤمنين حلقه زده اند و نشسته اند؛ با هم سخن می گويند؛ در اين پهنه قبرستان روح مؤمنين وجود دارند و در وادی برهوت ارواح همه کافران مجتمعند.

خدايا! در آن روزی که سايه ای به جز سايه رحمت الهی نيست، به همه ما رحم بفرما!

والسلام عليکم و رحمة الله و برکاته

 

نماز جمعهنماز جمعهنماز جمعهنماز جمعه
پخش
دریافت فایل
انسان شناسی دينی 42 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۱۲ خرداد ۱۳۹۶