انسان شناسی دينی 96

نماز جمعه اين هفته، 29 ربيع أول برابر با 16 آذر و 7 دسامبر، به امامت حجة الاسلام و المسلمين دکتر محمد علی محسن زاده در مرکز اسلامی امام علی عليه السلام وين برگزار شد.

یکی از ابعاد هویت انسان در اسلام، عنصر اختیار اوست. اختیار در برابر جبر می باشد و مبحث جبر یا اختیار، یعنی مجبور یا مختار بودن انسان در انجام دادن یا ترک کارها، از مباحث مهم و چالش برانگیز فلسفى و کلامى است چرا که این بحث از سویى درصدد پى بردن به رابطه میان اختیار انسان با قضا و قدر، لوح محفوظ، قدرت مطلق و علم بى نهایت الهى و اراده و مشیّت و از سوى دیگر، در پى یافتن رابطه میان مجبور بودن انسان با ارسال پیامبران، نازل کردن کتاب هاى آسمانى و برنامه ها و احکام عبادى است.

اما از نظرگاه قرآنی، بحث هاى جبر و اختیار را ذیل آیات بسیارى مى توان پى گرفت که برخی از آیات در ظاهر، مفهوم جبر را تقویت می کند و برخی دیگر به مفهوم «مختار بودن انسان» تأکید می کند.

آیه 17 انفال / 8 که به صراحت افعالى انسانى چون قتل و رَمى را به خداوند نسبت مى دهد و آن ها را از بندگان نفى مى کند: «فَلَم تَقتُلوهُم ولـکِنَّ اللّهَ قَتَلَهُم وما رَمَیتَ اِذ رَمَیتَ ولـکِنَّ اللّهَ رَمى »، آیه 155 اعراف / 7 که هدایت و اضلال بندگان را به خداوند نسبت مى دهد: «تُضِلُّ بِها مَن تَشاءُ وتَهدى مَن تَشاءُ »

اما در مقابل آیه 29 کهف / 18 که تصریح مى کند انسان ها در ایمان آوردن یا کفرورزیدن مختارند: «وقُلِ الحَقُّ مِن رَبِّکُم فَمَن شاءَ فَلیُؤمِن ومَن شاءَ فَلیَکفُر » و نیز آیه 19 اسراء / 17 که مى فرماید: مؤمنانى که خواهان آخرت اند و در این راه مى کوشند، پاداش خود را مى بینند: «و مَن اَرادَ الأخِرَةَ وسَعى لَها سَعیَها وهُوَ مُؤمِنٌ فَاُولـئِکَ کانَ سَعیُهُم مَشکورا » ( اسراء / 17، 19 )؛ همچنین آیاتى که به قضا و قدر الهى اشاره دارند؛ مانند «وتَمَّت کَلِمَتُ رَبِّکَ صِدقـًا وعَدلاً لا مُبَدِّلَ لِکَلِمـتِهِ » ( انعام / 6، 115 ) یا بر مشیت نافذ خداوند تأکید مى کنند؛ نظیر «ولَو شاءَ رَبُّکَ لَجَعَلَ النّاسَ اُمَّةً واحِدَةً » ( هود / 11، 118 ) یا به علم مطلق خداوند به همه امور پیش از تحقق آن ها تصریح دارند؛ مثل «ما اَصابَ مِن مُصیبَةٍ فِى الاَرضِ ولا فى اَنفُسِکُم اِلاّ فى کِتـبٍ مِن قَبلِ اَن نَبرَاَها اِنَّ ذلِکَ عَلَى اللّهِ یَسیر ». ( حدید / 57، 22 ) بحث توحید افعالى و ربوبى و نظر یهود درباره واگذارى تدبیر امور جهان به خود جهانیان از دیگر مباحث کلیدى مربوط به جبر و اختیار است.

ان شاء الله از جلسات آتی در خصوص این موضوع بحث مفصلی خواهیم داشت.

نمازجمعهنمازجمعهنمازجمعهنمازجمعه
پخش
دریافت فایل
انسان شناسی دينی 96 نماز جمعه
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده
حجت الاسلام و المسلمين جناب آقای محسن زاده

بایگانی‌سالانه

جمعه ۱۶ آذر ۱۳۹۷