يا عبادالله اوصيکم و نفسی بتقوی الله و اتباع امرِهِ
 
خطبه اول: چرا ديــن؟ بخش 13

چــــرا اسلام؟

در خطبه های گذشته روشن شد که:

اولاً : انسان برای رسيدن به سعادت راهی جز انتخاب دين الهی ندارد؛
ثانياً : در هر زمان تنها يک دين می تواند بر حق يا دين برتر باشد؛
ثالثاً: شاخص های اساسی حقانيت يک دين، ويژگی های زير است: خردپذيری، نسخ ناشدگی، تحريف ناشدگی، بنياد الهی ( که از اين راه ها قابل بررسی است: آموزه های دين، تأييد دين قبلی ، اعجاز ، روش تاريخی ، ادعای خود دين )؛

در اين خطبه پس از بررسی اجمالی «آيين زرتشت»، «يهوديت» و « مسيحيت» به « اســلام و چرايي آن» می پردازيم.

• امتيــــازات اسلام

دين مبين اسلام در ميان ديگر اديان ويژگی های ممتاز و منحصر به فردی دارد. بررسی جامع و گسترده اين امتيازات نيازمند مجالی بسيار است که در اين فرصت اندک امکان طرح و بيان همه آنها نيست. امّـا به اختصار پاره ای از آنها را ذکر می کنيم.

1- خرد پذيری و خرد پروری؛ از امتيازات مهم اسلام ، عقلانيت، خردپذيری و بالاتر از آن خرد پروری آموزه های آن است. اين ويژگی در امور مختلفی نمودار است؛
الف: نظام فکری و عقيدتی اسلام ( مانند: خداشناسی، هستی شناسی، انسان شناسی، راهنما شناسی و فرجام شناسی) ؛
ب: نظام اخلاقی اسلام؛
ج: نظام رفتاری و قوانين و دستورات عملی؛
د: دعوت به تحقيق و پرسشگری در انتخاب دين؛

 خرد پذيری آموزه های اسلام، از چنان وضوح و روشنی برخوردار است که قرآن مجيد، آدميان را به بررسی هوشمندانه و انتخاب خردمندانه دين دعوت کرده و هر گونه تحميل و اجبار و پذيرش کورکورانه دين را نهی می کند: «فبشّر عبادی الذين يستمعون القول فيتّبعون احسنه» (زمر – 8)؛

«لا اکراه فی الدين قد تبين رشد من الغی» (بقره، 256)
2- اسلام و علم؛ دين اسلام با دانش و معرفت، پيوند نزديک و ناگسستنی دارد. وفاق و آشتی دين و دانش در اسلام در سه حوزه چشمگير و در خور توجه است:

الف- تشويق به فرا گيری دانش؛ در اين عرصه اسلام گوی سبقت از هر مکتب و آئينی ربوده است، اسلام کسب دانش های لازم در جهت تأمين نيازمندی های دنيوی واخروی را ضروری دانسته است. پيامبر اکرم (ص) فرمودند: «طلب العلم فريضة علی کل مسلم» ( امـــالی شيخ مفيد، ص 292)  
ب- تقويت روحيه علمی؛ اسلام روحيه پژوهش گری را ارج می نهد و در مسير حقيقت يابی و معرفت اندوزی مانعی نمی نهد. ( قرآن مجيد ؛ زمر ؛ آيه 18)
ج- دارا بودن مضامين علمی؛ نصوص دينی  اســلام آکنده از مضامين و مطالب علمی است. غنای فراوان قرآن در حوزه مسائل علمی؛ در حالی که عهد قديم و عهد جديد نسبت به بسياری از آنها ساکت و فاقد اطلاعات و داده های مشخصی است. استواری وتوافق داده های قرآن با دستــآوردهای متقن و معتبر علوم روز از چنان وضوحی برخوردار است که برای هيچ فرد آگاه و با انصافی قابل انکار نيست.
... و در يک کلام ؛ اســـلام دينی است که به گسست ناپذيری علم، عقل، ايمان ، معرفت و رستگاری فتوا می دهد.

خطبـــــــه دوم

در ادامه بحث در باره آداب اجتماعی اسلام و بيان « آداب برخورد با بزرگترها» به « آداب برخورد با پدر و مادر » و « آداب برخورد»  می پردازيم.

• آداب برخورد با پدر و مادر

1- فرمانبرداری؛ امام علی (ع) فرمودند:« فحق الوالد علی الولدان يطيعه فی کلّ شیءٍ الاّ فی معصية ا... سبحانه» ( نهج البلاغه، حکمت 339)
2- ايستادن در برابر آنان، امام عــلی عليه السلام فرمودند: « قم عن مجلسک لا بيک و معلّمک و ان کنت أميراً» ( شرح غرر الحکم، ج 2)
3- توهين نکردن به آنها؛ قرآن کريم : «فلاتقل لهما افّ و لا تنهر هما و قل لهما قولا کريما»
(اســراء /33)
4- تواضع و اظهار کوچکی و فروتنی کردن در برابر آنها، قرآن کريم : « و اخفض لهما جناح الذل من الرحمة» ( اســراء /24)
5- رعايت ادب در صدا زدن؛ پيامبر اکرم (ص) فرمودند: « لايسميه باسمه و لا يستَسَب لــه» ( بحار ج 74، باب 2)

• نکته هايي درباره اداب احترام به پدر و مادر

1-احترام و احسان، پدر و مادر به زمان حيات آن ها محدود نمی شود؛
پيامبر اکرم(ص)  به مردی از انصار درپاسخ به سئوال از «حقوق والدين» پس از وفات آنها فرمودند: «خصال اربع: الصلاة عليهما و الاستغفار لهما، و انفاذ عهدهما و اکرم صديقهما و صلة الرحم التّی لارحم لک الاّ من قبلهما» (کنز العمال ، ج 16)
2-پدر و مادر ها چند قسم اند: يا هر دو کافرند؛ يا هر دو مسلمان لاابالی اند؛ يا هر دو مسلمان متعهدند لزوم احترام به والدين شامل والدين غير مسلمان نيز می شود.

• آداب برخورد

در برخوردها چيزی به زيبايي و جذابيت ادب نمی رسد؛ بايد آن را به کار بست تا روابطی سالم و احترام آمــيز درميان افراد، حاکم شود. برخی از اهّم آداب برخورد عبارت است از:

1- سلام و مصافحه کردن؛ پيامبر اکرم(ص) فرمودند: « اذا لقيتهم فلاقوا بالتسليم و التصافح» (کافی ج 2، باب امصافحة)
2- روی گشاده : امام علی"عليه السلام" فرمودند: « اذا لقيتم اخوانکم اظهروا لهم البشاشه »
(وسايل الشيعه، ج 12، ح 16152)
3- زيبا گويي : از آداب برخورد، سنجيده و زيبا سخن گفتن است. قرآن کريم: «قـــولوا للناس حسنا» (توبه، 83)
4- توجه به سخن ديگران؛ امام علی « عليه السلام» فرمودند: « لايقطع علی احد کلامه»
(بحار الانوار، ج 16 ، باب 8)
5- مدارا کردن ؛ از مهمترين آداب برخوردها مدارا و مسالمت آميز بودن گفتار وکردار است. پيامبر اکرم (ص) فرمودند: «مداراة الناس نصف الايمان» (کافی ، ج2، باب المدارة)
6- رعايت ادب نشستن
7- تواضع و محبت
پرهيز از حرکات نامناسب : مانند دست در بينی کردن، آروغ زدن، خلال کردن دندان، انگشت در گوش کردن ، خاراندن بدن، آب دهان و خلط سينه را در حضور ديگران بيرون ريختن، سيگار کشيدن