يا ايها الذين آمنوا اتقوا الله و کونوا مع الصادقين

خطبه اول:  چرا ديــن؟ خش 15

چــــرا اسلام؟

امتيازات اســلام
دين مبين اســـلام در ميان ديگر اديان ويژگی های ممتاز و منحصر به فردی دارد که همين امر سبب شده تا دين برتر، جاودانی و جهانی برای سعادت و نجات بشريت باشد.
در خطبه های گذشته به امتيازات: "خردپذيری و خرد پروری" ؛ "اســلام و علم" ؛ " کتاب معصوم الهی" اشـاراتی کرديم اکنون در ادامه بحث به  امتيــــازی ديگر يعنی " جامــع بودن" و " نظام حقوقی اسلام" می پردازيم.

• جامع بودن
يکی ديگر از ويژگی های اسلام نسبت به ديگر اديان "جامع" بودن آن است. اسـلام برنامه تکاملی برای حيات مادّی و معنوی, فردی و اجتماعی بشر را تا پايان تاريخ به ارمغان آورده است بدون هيچگونه نقص و تناقضی .

• نظام حقوقی اسلام
از جمله امتيازات انحصاری اســلام بر ديگر اديان، "نظام حقوقی" اصيل آن است. اگر چه اين ويژگی خود پرتويي از " جامعيت اســلام"  است ليکن به جهت اهميت ويژه ای که دارد به طور مستقل مورد بررسی قرار می گيرد.

اولين نکته قابل توجه، نقش بی بديل اســلام در بنيان گذاری و توسعه حقوق بين الملل است. از جمله اصول حقوق بشر و يا حقوق بين الملل اسلامی می توان به اصول زير اشاره کرد:
1- اصل حرمت و کرامت انسان؛
2- اصل عدالت، برابری و نفی تبعيض؛
3- اصل صلح و هم زيستی مسالمت آميز؛
4- اصل وفای به عهد؛
5- اصل تفاهم و درک متقابل منافع ملتها؛
6- اصل مشارکت و هم کارهای بين المللی؛
7- اصل حمايت از ملل تحت ستم؛

خطبـــــه دوم

در ادامه بحث از آداب اجتماعی اسلام در اين خطبه به " آداب امر به معروف و نهی از منکر" و "آداب انتقاد" می پردازيم.

• آداب امر به معروف و نهی از منکر

برخی از آداب امر به معروف و نهی از منکر عبارت است از:
1- پرهيز از تجسس؛ زيرا امر به معروف و نهی از منکر ناظر به امور اجتماعی مسلمانان است و تنها در اين حوزه کار برد دارد.
2- آداب در گفتار و رفتار عامل جذب است. نوع گفتار و عمل شخص بايد چنان باشدکه دل را تسخير کند در پی چنين حالتی امر به معروف و نهی از منکر می تواند اثر خود را ببخشد.
3- هرگز با توهين و تحقير و اهانت نمی توان کسی را به کار نيک جذب کرد يا او را از کار زشت باز داشت، بلکه اين گونه برخورد گاهی عامل لجاجت می شود و اثر معکوس دارد. بايد با شخصيت دادن به شخص، او را جذب کرد. فقها فرموده اند برای جلوگيری از معصيت اهانت جايز نسيت.
4- بايد با مجرمان به گونه ای برخورد که به ما اعتماد پيدا کنند و حرفهای ما را از روی خير خواهی بدانند، همانند آينه که بی غرض و صادقانه عيوب انسان را نشان می دهد و همه به صداقت آن ايمان دارند.
5- امر به معروف در بسياری از موارد بايد خصوصی و همراه با حفظ شخصيت و موقعيت افراد انجام گيرد به گونه ای که عمل شخص نقد شود، نه خود شخص.
6- برای اينکه خلاف کاران گستاخ نشوند و حريم ها شکسته نشود، گاهی بايد خود را به تغافل زد. بعضاً بايد اگر از گناه و فساد کسی با خبر شديم، آن را به رخ او نکشيم و چنان وانمود کنيم که خبر نداريم تا قبح کارهای بد از ميان نرود.
7- دعوت عملی مؤثر تر از دعوت زبانی است. اگر کسی خودش به گفته هايش مقيد نباشد نمی تواند بر ديگران تأثير بگذارد. اميرالمؤمنينعلی عليه السلام فرمود: «لعن ا... الآمرين بالمعروف التارکين لَه و النّـاهين عنِ المنکَر العاملين به»

• آداب انتقاد

صلاح و اصلاح فرد و جامعه در سايه انتقاد سالم و سازنده است. انتقاد سازنده دارای آداب و شرايطی است:
 1- انتقاد با نيت خير خواهی و به قصد اصلاح و ارشـاد انجام شود. نقد نبايد برخاسته از حسد و غرض ورزی باشد.
2- لحن انتقاد کننده مشفقانه باشد.
3- انتقاد در خلوت و بدون آبـروريزی انجام شود. اميرالمؤمنين علی عليه السلام  فرمود: «نُصحُک بين المَلا تقريعٌ» (شرح غررالحکم, ج 6)
4- فقط از رفتار و کار خطا انتقاد شود.
5- انتقاد بدون توهين و تحريک عصبی انجام شود.
6- انتقاد گر، فرصتی برای جبران به انتقاد شونده بدهد.
7- انتقاد همراه با ذکر کارها و اوصاف مثبت انتقاد شونده باشد.
8- انتقاد گر در حين انتقاد بر احساسات خود تسلط داشته باشد.
9- روش انتقاد گر عيب پوشی و راز داری باشد نه افشاگری.