يا ايها الذين آمنوا اتقوا الله و کونوا مع الصادقين

خطبه اول

چــــرا دين؟ بخش 19

چرا دين ؟
چرا اسلام؟
چرا تشيع؟
چنانکه در دو خطبه پيشين بيان شد حقانيت همه اديان در عرض يکديگر مردود است. اما حقانيت فرقه های مختلف دردرون دين حق چطور؟ آنچه به حکم خرد و نصوص دينی می توان گفت اين است که مذاهب و فرقه های گوناگون اسلامی دراصول مشترکشان همه بر حق اند، اما در وجوه اختلافی نمی توان همه را حق انگاشت، چرا که چنين امری به تناقض و يا نسبيت حقيقت می انجامد. به عنوان مثال لزوم منصوب بودن و معصوم بودن امام يا درست است يا نادرست، اگر درست است حق با طرفداران اين انگاره است و اگر نادرست حق با مخالفان اين انگاره است در روايات متعددی که فرقه های مختلف از پيامبر اعظم (ص) نقل کرده اند نيز خبر داده شده است که امت به بيش از هفتاد فرقه تقسيم خواهد شد و در اين ميان تنها يک فرقه اهل نجات و رستگاری است.
ملاک های حقانيت مذهب
برای شناخت حقيقت و صراط مستقيم هدايت در ميان فرقه های  مختلف  شاخص های  خرد پذيری وجود دارد، و هر کسی موظف است با دقت و اخلاص و پيراسته از هر گونه تعصب و لجاجت در جستجوی حقيقت برآيد و بر اساس ادله روشن در برابر آن تسليم شود. مهم ترين ملاک های حقانيت عبارت است از:
1. اصالت و قوّت استناد پذيری به منابع اوليه دينی،
2. صيانت پذيری حداکثری : يعنی دارا بودن عوامل و ساز و کارهايي که بيشترين توانايي را در جهت حفظ خلوص و سلامت دينی و باز داری از انحراف، به ويژه در خطوط اساسی دين فراهم آورد. از جمله اين عوامل عبارت است از پيشوايان و راهنمايانی که درعلم و عمل تجسم اعلای دين و جلوه حقايق آن باشند؛
3. عدم ابتلاء به تناقص و تعارض درونی؛
4. عقلانيت ، اعتدال، جامع نگری و دروی از  تعصب ها و افراط و تفريط های دين سوز و خرد ستيز،
5. استقبال از پرسش های  بشر از دين و توان پاسخگويي هر چه بهتر و بيشتر به مسايل پيچيده و غامض دينی و مذهبی .

خطبه دوم

تاريخ ورق خورد ماه رجب المرجّب با همه برکات و خيرات فرا رسيد. ماه بندگی خاص و  ارتباط ويژه با خداوندگار خوبی ها و مهربانی ها، ماه عبادت و دعا و عرضة خواسته های بزرگ و کوچک به پيشگاه خداوند رحمن و رحيم . به همين مناسبت در اين خطبه برخی از مهمترين آداب « دعا» را با يکديگر مرور می کنيم که عبارت است از:

آداب دعا

دعا، آداب مخصوصی دارد که رعايت آنها موجب می شود، دعا به اجابت نزديک تر شود و بی توجهی به آنها، چه بسا موجب بی اثر شدن دعا گردد. امام صادق عليه السلام  فرمودند :« احفظ آداب الدعاء و انظر من تدعو و کيف تدعو» . ( بحارالانوار، ج 93، ص 322، باب 17، ح 36 ) ؛ برخی از آداب دعا عبارت است از:

1. گفتن « بسم الله الرحمن الرحيم» در اول دعا . رسول خدا صلی الله عليه و اله  فرمود: « دعايي که بسم الله الرحمن الرحيم در آغازش باشد، رد  نمی شود» . ( بحار الانوار ، ج 93، ص 313، باب 17، ح 17)

2. تمجيد و ستايش خدا، پيش از دعا . محمد بن مسلم می گويد: امام صادق عليه السلام  فرموند: در کتاب اميرالمؤمنين عليه السلام  است که ستايش پيش از دعا و درخواست است. پس هر گاه خدا را خواندی او را تمجيد کن. عرض کردم : چگونه تمجيدش کنم؟ فرمود: می گويي: « يا مَن هوَ اَقربُ اِلیّ مِن حَبل الوَريد، يا فَعالاً لِما يُريد، يا مَن يَحول بَين المَرء و قَلبِه، يا من هُوَ بِالمَنظرَ الاعلی، يا من هَوَ لَيسَ کَمثله شَی ء» ؛ ( کافی، ج 2، ص 484، باب الثناء قبل الدعاء ، ح 2)

3. صلوات فرستادن. امام صادق عليه السلام  فرمود: « لا يَزال الدٌّعا مَحجوباً حَتی يُصلی علی مُحمدً و آلِ محمد». ( کافی، ج 2، ص 491، باب الصلاه علی النبی محمد و اهل بيته عليهم السلام، ح 1)

4. شفيع قرار دادن انبياء ، اوليا و صالحان و توسل به اهل بيت عليهم السلام

5. اقرار به گناه و تقصير؛ زيرا هر قدر انسان عابد و متقی باشد باز هم از ادای تکاليف بندگی به طور کامل ناتوان است تا چه رسد به انسانها.

6. فروتنی به درگاه خدا باگشودن و بالا بردن دستها به سوی آسمان و گريه کردن.

7. خواندن دو رکعت نماز قبل از دعا.

8. کوچک نشمردن دعا و بزرگ نشمردن حاجت.

9. عالی بودن همت در خواسته ها. در تعاليم اسلام سفارش شده که انسان در خواسته های خود همتی والا داشته باشد و از درگاه خداوند متعال، سلامت دين و ايمان، حفظ و پايداری اسلام و حُسن توفيق و عاقبت به خيری، برخورداری از درجات شهدا، محشور شدن با پيامبر و خاندان پاکش و مانند آن را طلب کند.

10. عموميت دادن به دعا ،يعنی برای همه دعا کردن. رسول خدا صلی الله عليه و اله   فرمود: « اذا دعا اَحَدَکُم فليعُمَّ، فانه اَوجبُ للدّعا» ( کافی، ج2، ص 487، با العموم فی الدعاء، ح 1)

11. پنهان کردن دعا، خدای متعال در قرآن می فرمايد: « اُدعوا رَبَّکم تَضرعاً و خُفيهً ...) ؛ « اعراف / 55»

12. اجتماع برای دعا. جاهايي که دعا کردن از ريا و خودنمايي ايمن باشد، بهتر است به صورت دسته جمعی باشد؛ زيرا در قبول آن مؤثرتر است. امام صادق عليه السلام فرمود: « کان ابی عليه السلام اذا حَزنَه أمرٌ جَمَعَ النساءً و الصبيان ثم دعا و أمّنوا» ( کافی، ج2، ص 478، باب الاجتماع فی الدعاء ، ح 3)

13. حسن ظن داشتن به اجابت دعا. امام صادق عليه السلام فرمود: هر گاه دعا کردی از عمق دل توجه کن و گمان تو اين باشد که حاجتت بر در خانه است. (کافی، ج2، ص 437، باب الاقبال علی الدعاء ،ح 3 )

14. دعا کردن در زمانها و احوال مناسب. برخی از زمانها واحوالی که دعا کردن در آنها، به اجابت نزديکتر است، عبارتند از: دعا بعد از نمازهای واجب، هنگام اذان، اول ظهر، هنگام قرائت قرآن، در نماز وتر، سحرها و بعد از سپيدة صبح. دعا کردن بويژه در سحرگاهان از اهميت خاصی برخوردار است. عُمربن اُذَينه می گويد: از امام صادق عليه السلام شنيدم که فرمود: « ان فی الليل ساعه ً مايوافقها عبدٌ مسلمٌ ثمّ يُصلی و يدعو الله ( عزوجلّ) فيها، الاّ استجاب الله تعالی له فی کل ليله» . قلت:أصلحک الله و أیُّ سِاعهٍ هی من الليل؟ قال: « اذا مضی نصف الليل، و بقی السدس الاول من اوّل النصف». ( بحارالانوار، ج 93، ص 345، ح 9 )

15. اصرار و پافشاری دردعا. از رسول خدا صلی الله عليه و اله نقل شده است: « رحم الله عبداً طلب من الله حاجه فاَلحَّ فی الدعاء . أستجيب له أو لم يستجيب له» ( بحار  الانوار ، ج 93، ص 375، باب 24، ح 16)، پيامبر صلی الله عليه و اله فرمودند: «انّ الله يحبّ المسائل اللوح» ( بحار الانوار، ج 93، ص 376، باب 24، ح 16 )

16. دعا کردن باگريه زاری . خدا دوست دارد انسان در درگاه او خشوع کند و اوج خشوع، لرزش دل انسان در برابر خدا و حاصل آن اشک و آه است. قرآن بندگان خوب خود را چنين وصف می کند: « و َيخرُّون َ للاَذقانِ يَبکونَ و يَزيدُهم خُشوعا» ( اسراء / 109 )

17. به زبان آوردن حاجت؛ يکی ديگر از آداب دعاست. امام صادق عليه السلام فرموند: «انّ الله تبارک و تعالی يَعلم ما يرُيد العبدَ أذا دَعاه و لکن يُحّب ان يَبثَّ اليه الحَوائج»  (بحار الانوار . ج 93، ص 296، باب 16، ح 23.)

18. دعا بايد استمرار داشته باشد؛ همچون دعاهای کميل ، ندبه، دعای عهد.

19. صحيح خواندن دعا. گاهی آنها که عهده دار خواندن دعا هستند، دعا را اشتباه می خوانند به طوری که معنای دعا عوض می شود.