نماز جمعه عبادتی است همچون نمازهای ديگر که در ظهر روز جمعه و با شرائط خاصی انجام می شود، و در فضيلت اين نماز همين بس که سوره ای در قرآن به اين نام آمده و در آنجا صريحاً مؤمنان را به حضور در نماز جمعه دعوت فرموده است و در آن آيه آمده است: هنگامی که صدای مؤذن بلند شد و دعوت به نماز شدی، معامله و تجارت را رها ساز و برای انجام اين واجب الهی حاضر شو، که از همه چيز برای شما بهتر است اگر بدانيد»
و نيز در روايات آمده که نماز جمعه باعث حرام شدن آتش جهنم است بر بدن و موجب آسان شدن ترس و هول قيامت و کشيده شدن قلم عفو بر جرائم اعمال گذشته است و ثواب شرکت در نماز جمعه برا ی کسی که قادر به انجام حج نيست، برابر با حج است.
در برخی روايات ترک کنندگان اين عمل به سختی مورد سرزنش قرار گرفته اند تا آنجا که می خوانيم کسيکه سه هفته آنرا ترک کند منافق می باشد.
هر چند نماز جمعه واجب تخييری است ، يعنی انسان می تواند بجای آن نماز ظهر خود را بجا آورد ولی خود داری از شرکت در آن به بصورت دائمی وجه شرعی (دليل شرعی ) ندارد.
به طور کلی در حال اقامه خطبه توسط امام جمعه آنچه که موجب گوش ندادن واز بين رفتن فايده خطبه می شود ( ولو به جا آوردن نماز قضا و يا مستحبی ) بايد ترک شود.
چرا که در برخی روايات از دو خطبه به عنوان جايگزين دو رکعت در نماز ظهر جمعه ياد شده است، و لذا دو خطبه به جای دو رکعت نماز به شمار می آيد و از اين جهت کارهايی که در نماز جايز نيست ، در بين دو خطبه نيز جايز نمی باشد.
امام جمعه در خطبه خود بايد مصالح دين و دنيای مسلمانان را به آنها تذکر دهد و آنها را از امور مختلف اجتماعی آگاه سازد.
احتياط آن است که امام و مأمومين هنگام ايراد خطبه با وضو باشند.
اگر زنان ، مسافران، بيماران و از کارافتادگان در نماز جمعه شرکت کنند نمازشان صحيح است، و بجای نماز ظهر ايشان محسوب می گردد. اگر چه برآنها ( نماز جمعه ) واجب نيست.
نظافت بدن و غسل جمعه و پوشيدن بهترين لباسها واستفاده از عطر و مسواک زدن جزء آداب مؤکد نمازجمعه است ، که در روايات بدانها سفارش شده است.

اهميت و فضيلت روز جمعه
روز جمعه از اعياد مهم مسلمانان است که در برخی از روايات از آن به عنوان افضل الايام ، برترين روزها ياد شده است. در روايتی از امام صادق(ع) علت نام گذاری اين روز به عنوان روز جمعه چنين آمده است که « چون خداوند آفريدگان را در آن روز برای ولايت پيامبر (ص) و خاندانش ( صلوات اللهّم عليهم اجمعين) گرد آورد و همچنين بدين خاطر که خداوند کار پيامبرش را سامان داد.
در منابع اسلامی از روز جمعه به عنوان سرور و سيد ايام نام برده شده، روزی که پاداش نيکی ها و جزای اعمال ناشايست در آن مضاعف ( دو يا چند برابر ) بوده و باعث محو گناهان و ترفيع درجات و استجابت دعاها و بر آورده شدن حاجات می باشد.
در سخنی از امام باقر (ع) آمده است که « به خدا سوگند به من خبر رسيده است که اصحاب پيامبر (ص) از روز پنج شنبه برای انجام اعمال و مراسم جمعه آماده می گرديدند، چرا که جمعه برای مسلمانان کوتاه و مغتنم است.
همچنين شب و روز جمعه دارای دعاها ، نمازها و اعمال مستحبی فراوانی است که در کتاب شريف مفاتيح الجنان به برخی از آنها اشاره شده است.
از خدای بزرگ مسئلت می نمائيم که توفيق استفاده از اين ايام و ساعات را به همه ما عنايت فرمايد تا با بهره گيری از آن بر ايمان خود بيفزائيم و اعتقادمان را راسخ و محکم نمائيم.

درباره نمازجمعه

نمازجمعه ، از شيوه های زيبا و دلپذير عبادت به شمار می رود که از سوی دين مبين اسلام به منظور تحقق آرمان های اجتماعی، تشريع گرديده است. نمازجمعه علاوه بر اهداف عبادی و تربيتی، رويکردی به حکمتها و مصلحتهای اجتماعی هم چون وحدت و همدلی، تعاون و برادری، عدالت و انصاف، و صلح و همزيستی دارد.
نمازگزاران هر شهر و ديار، در زمان و مکان معيّن به هم می پيوندند، و با حضور قلب و رعايت طهارت و نظافت، وبلکه با ظاهری آراسته و عطرآگين، صف های خود را استوار می سازند و به سخنان امام جمعه گوش فرا می دهند. سخنانی که همگان را به تقوا و رستگاری فرا می خواند، آحاد جامعه را از شرايط و وضعيت يکديگر آگاه می سازد، ونيرو و توان آنان را جهت رفع مسائل و مشکلات جامعة اسلامی بسيج می کند. حضرت امام خمينی قدس سره درباره نمازجمعه در کتاب تحرير الوسيله چنين می فرمايد: سزاوار آن است که امام جمعه در خطبه اش مسائل مربوط به مصالح دينی و دنيايی مسلمانان، حوادث خوب و بد و شرايط مساعد و نامساعد جامعة مسلمان، مسائل سياسی، اجتماعی و اقتصادی که در استقلال و کيان مسلمانان مؤثر است، و هر آن چه که مسلمانان در معاد و معاش به آن نيازمندند، تذکر دهد. هم چنين شايسته است که امام جمعه، چگونگی رفتار و کردار با کشورها و جامعه های غيرمسلمان را با نمازگزاران در ميان گذارد و آنان را از توطئه ها و دخالت های برخی کشورهای بيگانه در امور سياسی و اقتصادی مسلمانان آگاه سازد. خلاصه آن که نمازجمعه و خطبه های آن از گردهماييهای بس عظيم مسلمانان هم چون حج و اعياد فطر و قربان است که از شرايع بسيار مهم اسلام به شمار می رود.
نظر به اهميت خطبه های نمازجمعه و مضمون و محتوای آنها، در احکام نمازجمعه آمده است که گوش کردن مردم به خطبه ها، موافق احتياط و بلکه واجب است. هم چنين اقتضای احتياط، سکوت و صحبت نکردن در حين ايراد خطبه هاست. هم چنان که توصيه شده است شنوندگان در حال ايراد خطبه ها، روبروی امام بنشينند و روی خود را بيش از آن چه که در نماز جايز است، اين سو و آن سو نگردانند.
به منظور بيان اهميت و جايگاه جمعه و نمازجمعه از ديدگاه اسلام به گلچينی از احاديث و روايات ائمة معصومين عليهم السلام اشاره می رود.

ارجمندی روز جمعه
اميرمؤمنان حضرت علی(ع) می فرمايد:
جمعه را حق و حرمتی است، مبادا که آن را ضايع گردانی. يا در چيزی از عبادت خدا و تقرب به او با کار نيک و ترک گناه فرو گذار کنی. چرا که خداوند در اين روز نيکی ها را چند برابر سازد، بديها را بزدايد، و مرتبه ها را بيافزايد.
همچنين حضرت امام رضا(ع) به نقل از پيامبر اکرم(ص) می فرمايد:
جمعه سرور روزها است. خداوند در اين روز نيکی ها را چند برابر سازد، بديها را بزدايد، مرتبه ها را بيافزايد، خواسته ها را پاسخ گويد، غم و غصه ها را برطرف کند، و حاجت های بزرگ را برآورده سازد. جمعه روز فزونی، و روز رهايی و گسستن از آتش است.

خطبه های روز جمعه
حضرت امام رضا(ع) به نقل از پيامبر اکرم(ص) همچنين می فرمايد:
از آن رو در روز جمعه، خطبه نهاده شده است که جمعه ديدارگاه عمومی و هنگام حضور مردم است. و وسيله ای برای رهبری جامعه که آنان را اندرز دهد، و به طاعت خدا فراخواند، و از گناه بيم دهد، و بدانچه برای مصلحت دين و دنيای آنان خواسته است آگاه سازد؛ و آنان را بدانچه از رويدادها و مخاطرات جهان که سودها و زيان هايی برايشان در بردارد، خبر دهد.

پاکيزگی در روز جمعه
حضرت امام صادق(ع) می فرمايد:
شايسته است که روز جمعه هر يک از شما خود را بيارايد، غسل کند، خود را خوشبو نمايد، ريش خود را شانه کند، پاکيزه ترين جامه اش را بپوشد و آمادة نمازجمعه شود.
همچنين حضرت پيامبر اکرم(ص) می فرمايد: هر آن کس که روز جمعه غسل نمايد و جامة مناسبی به تن کند و خود را عطرآگين سازد، و به سوی نمازجمعه روان شود، و مردم را نيازارد و پا بر دوش آنان نگذارد، گناهان او ميان اين جمعه و جمعة ديگر و تا آن زمان که خدا بخواهد بخشوده خواهد بود.

اجابت دعا در جمعه
حضرت امام صادق(ع) می فرمايد:
گاه اجابت دعا در روز جمعه، مدت زمان ميان پايان خطبه های امام تا صف بستن مردم، و گاه ديگر از پايان روز تا غروب خورشيد است.

آمرزش نمازگزاران جمعه
حضرت پيامبر اکرم(ص) می فرمايد:
هنگامی که شب معراج مرا به آسمان بردند، زير عرش خدا هفتاد هزار شهر را ديدم که هر شهری همانند دنيای شما بود، و فرشتگانی را که بالهايشان را گسترده بودند و خدارا تسبيح وتهليل می کردند و می گفتند، خدايا کسانی را که در نمازجمعه حاضر می شوند بيامرز، خدايا کسانی را که روز جمعه غسل می کنند، رحمت کن.